一、定理内容
1.1 二元 AM-GM
对 \(a,b \ge 0\):
\[\frac{a + b}{2} \ge \sqrt{ab}
\]
等号当且仅当 \(a = b\)。左边叫算术平均(Arithmetic Mean, AM),右边叫几何平均(Geometric Mean, GM)。
几何意义:
![1000012825]()
\[x^2+y^2 = (a+b)^2
\]
\[x^2=h^2+a^2,\ y^2=h^2+b^2
\]
\[x^2+y^2 = a^2+b^2+2h^2 = a^2+b^2+2ab
\]
\[h=\sqrt{ab} \le \frac{a+b}{2}
\]
1.2 n 元 AM-GM
对 \(a_1,\dots,a_n \ge 0\):
\[A_n = \frac{a_1 + \cdots + a_n}{n} \ge \sqrt[n]{a_1a_2\cdots a_n} = G_n
\]
等号当且仅当 \(a_1 = a_2 = \cdots = a_n\)
1.3 四个平均的大小顺序
除 AM、GM 外还有两位常客:
\[H_n = \frac{n}{\dfrac{1}{a_1} + \cdots + \dfrac{1}{a_n}} \text{(调和平均)},
\]
\[Q_n = \sqrt{\frac{a_1^2+\cdots+a_n^2}{n}} \text{(平方平均 / RMS)}
\]
(\(a_i > 0\)):
\[\boxed{H_n \le G_n \le A_n \le Q_n}
\]
每一处等号当且仅当 \(a_1 = \cdots = a_n\)。
1.4 加权 AM-GM
设 \(w_1,\dots,w_n > 0,\ \sum w_i = 1,\ a_i \ge 0\):
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i \ge \prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
\]
等号当且仅当所有 \(a_i\) 相等。
取 \(w_i = \dfrac{1}{n}\) 就退回普通 AM-GM。
1.5 幂平均
定义幂平均 / 广义平均(\(r \neq 0,\ w_i > 0,\ \sum w_i = 1,\ a_i > 0\)):
\[M_r = \left(\sum_{i=1}^n w_i a_i^r\right)^{1/r},\quad M_0:=\lim_{r\to0} M_r=\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
\]
| \(r\) |
\(M_r\) |
| \(r \to -\infty\) |
\(\min a_i\) |
| \(r = -1\) |
调和平均 \(H\) |
| \(r = 0\) |
几何平均 \(G\)(由极限定义) |
| \(r = 1\) |
算术平均 \(A\) |
| \(r = 2\) |
平方平均 \(Q\) |
| \(r \to +\infty\) |
\(\max a_i\) |
幂平均不等式:若有实数 \(r < s\),则
\[M_r\le M_s
\]
等号当且仅当所有 \(a_i\) 相等(或\(r,s\)退化)
1.6积分形式 AM-GM
命题:设 \(f(x)>0\) 在 \([a,b]\) 上可积,则
\[{\frac{1}{b-a}\int_a^b f(x)\mathrm dx \ge \exp\left(\frac{1}{b-a}\int_a^b \ln f(x)\,\mathrm dx\right)}
\]
等号成立当且仅当 \(f(x)\) 在 \([a,b]\) 上几乎处处为常数。
对应离散 \(M_r\),积分幂平均定义:
\[M_r(f)=
\begin{cases}
\displaystyle \left(\frac{1}{b-a}\int_a^b f^r(x)\mathrm dx\right)^{\frac1r}, & r\neq 0\\[6pt]
\displaystyle \exp\left(\frac{1}{b-a}\int_a^b \ln f(x)\mathrm dx\right), & r=0
\end{cases}
\]
积分幂平均定理:\(r<s \implies M_r(f)\le M_s(f)\),等号 \(\iff f\) 几乎处处常数.
1.7Hölder、Minkowski 从加权 AM–GM 导出;\(p=q=2\) 回到柯西
\[1)\sum_{i=1}^n a_i b_i \le \left(\sum_{i=1}^n a_i^p\right)^{\frac1p}
\left(\sum_{i=1}^n b_i^q\right)^{\frac1q},\quad a_i,b_i>0
\]
等号:\(\exists \lambda>0,\ a_i^p=\lambda b_i^q,\forall i\)。
\[2)\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1/p}
\le
\left(\sum a_i^p\right)^{1/p}+\left(\sum b_i^p\right)^{1/p},\quad a_i,b_i>0
\]
等号:\(\exists \lambda\ge0,\ a_i=\lambda b_i,\forall i\)。
\[3)\sum a_i b_i \le \left(\sum a_i^2\right)^{\frac12}\left(\sum b_i^2\right)^{\frac12}
\]
积分 Young:
\[\int uv \le \frac1p\int u^p+\frac1q\int v^q
\]
积分 Hölder:
\[\int fg \le \left(\int |f|^p\right)^{1/p}\left(\int |g|^q\right)^{1/q}
\]
\(p=q=2\) 就是积分形式柯西:
\[\left(\int fg\right)^2 \le \left(\int f^2\right)\left(\int g^2\right)
\]
积分 Minkowski:
\[\left(\int |f+g|^p\right)^{1/p}
\le
\left(\int |f|^p\right)^{1/p}+\left(\int |g|^p\right)^{1/p}
\]
1.8 Maclaurin 不等式
设 \(a_1,a_2,\dots,a_n>0\),记初等对称平均:
\[\begin{aligned}
S_1 &= \frac{1}{n}\sum a_i,\\
S_2 &= \frac{1}{\binom{n}{2}}\sum_{1\le i<j\le n} a_i a_j,\\
S_k &= \frac{1}{\dbinom{n}{k}}\sum_{1\le i_1<i_2<\dots<i_k\le n} a_{i_1}a_{i_2}\cdots a_{i_k},\\
S_n &= a_1a_2\cdots a_n.
\end{aligned}
\]
Maclaurin 不等式:
\[{S_1 \ge S_2^{1/2} \ge S_3^{1/3} \ge \cdots \ge S_n^{1/n}}
\]
等号成立当且仅当 \(a_1=a_2=\dots=a_n\)。
1.9 Newton不等式
\[{S_k^2 \ge S_{k-1}S_{k+1},\quad 1\le k\le n-1}
\]
等号成立 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)。
二、 证明
二元AM-GM常用证法:
\(\forall a,b\ge0,\quad (\sqrt{a}-\sqrt{b})^2 \ge 0 \implies a-2\sqrt{ab}+b \ge 0 \implies \sqrt{ab} \le \frac{a+b}{2}\)
且 \(a=b \iff \sqrt{ab} = \frac{a+b}{2}\)■
证法2(\(n\)元):
引理: \((\forall x>0)\quad \ln x \le x-1\) 当且仅当 \(x=1\) 时,等号成立
令 $$x_i=\frac{a_i}{A} \ge \frac{a_i}{\frac{1}{n}\sum a_i}$$
则
\[\sum_{i=1}^n \ln \frac{a_i}{A} \le \sum_{i=1}^n\left(\frac{a_i}{A}-1\right) = \frac{\sum_{i=1}^n a_i}{A}-n =n-n=0
\]
\[\implies \ln \frac{\prod\limits_{i=1}^n a_i}{A^n} \le 0 \implies \prod_{i=1}^n a_i \le A^n \implies \sqrt[n]{\prod_{i=1}^n a_i} \le A=\frac{\sum a_i}{n}
\]
■
证法3(\(n\)元):
令 \(f(x)=-\ln x\),它在 \((0,+\infty)\) 上二阶导 \(f''(x)=\dfrac{1}{x^2}>0\),为凸函数,由Jensen不等式
有 $$f\left(\dfrac1n\sum\limits_{i=1}^n a_i\right) \le \dfrac1n\sum\limits_{i=1}^n f(a_i) \implies -\ln\left(\dfrac1n\sum\limits_{i=1}^n a_i\right) \le -\dfrac1n\sum\limits_{i=1}^n \ln a_i = -\dfrac1n\ln\prod\limits_{i=1}^n a_i = -\ln\sqrt[n]{\prod\limits_{i=1}^n a_i}$$
\[\implies \sqrt[n]{\prod\limits_{i=1}^n a_i} \le \dfrac1n\sum\limits_{i=1}^n a_i
\]
■
证法4(\(n\)元):
\(n=2\) 时,易证 \(\forall a,b>0\),有 $$\frac{a+b}{2} \ge \sqrt{ab}$$
设 \(n\) 情形成立,即 对 \(\forall a_i>0, i=1,2,\dots,n\),有 $$\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n a_i \ge \sqrt[n]{\prod_{i=1}^n a_i}$$
下证 \(n+1\) 情形,不妨设 \(a_{n+1} = \max_{1 \le i \le n+1} a_i\),\(a_1 = \min_{1 \le i \le n+1} a_i\),\(b = a_1 + a_{n+1} - A\),其中 \(A = \frac{1}{n+1}\sum_{i=1}^{n+1} a_i\)
因为 \(a_1 \le A = \frac{1}{n+1}\sum_{i=1}^{n+1} a_i \le a_{n+1}\),因此令 \(A = a_1 + \theta(a_{n+1}-a_1) \quad \theta \in [0,1]\),
下证 $$bA \ge a_1 a_{n+1}$$
代入后仅需证 \((a_{n+1}(1-\theta) + \theta a_1)((1-\theta)a_1 + \theta a_{n+1}) - a_1 a_{n+1} \ge 0\)
化简可得 \((\theta - \theta^2)(a_{n+1}-a_1)^2 \ge 0\) ,显然成立
故 $$a_1 \dots a_{n+1} \le A b a_2 a_3 \dots a_n \le A \left( \frac{b+a_2+\dots+a_n}{n} \right)^n = A \left( \frac{(n+1)A-A}{n} \right)^n = A^{n+1}$$
即证得 $$\frac{1}{n+1}\sum_{i=1}^{n+1} a_i \ge \sqrt[n+1]{\prod_{i=1}^{n+1} a_i}$$
■
证法5:Lagrange 乘数法
令 \(\displaystyle\sum a_i = S\),欲最大化\(\displaystyle P = \prod a_i\)。取对数(\(\ln\) 单调增加,最值问题等价)后仅需最大化 \(\displaystyle\sum \ln a_i\)。
\[\mathcal{L} = \sum \ln a_i - \lambda\left(\sum a_i - S\right),\quad \frac{\partial \mathcal{L}}{\partial a_i} = \frac{1}{a_i} - \lambda = 0 \implies a_1 = \cdots = a_n = \frac{S}{n}
\]
边界上某个 \(a_i \to 0\) 时 \(P \to 0\),不是最大值。故最大值在内部唯一驻点取得:
\(\displaystyle P_{\text{max}} = \left(\frac{S}{n}\right)^n\),即 $$\frac{1}{n}\sum_{i=1}^n a_i \ge \sqrt[n]{\prod_{i=1}^n a_i}$$■
证法6:Cauchy
\(n=2\):
\[\frac{a_1+a_2}{2}\ge \sqrt{a_1a_2},
\]
显然成立,等号当且仅当 \(a_1=a_2\)。
对 \(n=2^k\)(\(k\in\mathbb{N}^*\)),数学归纳:
假设对 \(n=2^{k-1}\) 成立。对于 \(2^k\) 个正数 \(a_1,a_2,\dots,a_{2^k}\),平分成前后两组,每组 \(2^{k-1}\) 个:
\[\begin{aligned}
\frac{a_1+\cdots+a_{2^k}}{2^k}
&=\frac12\left( \frac{a_1+\dots+a_{2^{k-1}}}{2^{k-1}} + \frac{a_{2^{k-1}+1}+\dots+a_{2^k}}{2^{k-1}} \right) \\
&\ge \frac12\left( \sqrt[2^{k-1}]{a_1\cdots a_{2^{k-1}}} + \sqrt[2^{k-1}]{a_{2^{k-1}+1}\cdots a_{2^k}} \right) \\
&\ge \sqrt[2^k]{a_1a_2\cdots a_{2^{k-1}}\cdot a_{2^{k-1}+1}\cdots a_{2^k}}
\end{aligned}
\]
于是所有 \(2\) 的幂次个数都满足AM-GM。
下证:若 \(n\) 成立,则 \(n-1\) 成立
已知对任意 \(n\) 个正数,AM-GM成立。
任给 \(n-1\) 个正数 \(a_1,a_2,\dots,a_{n-1}\),记它们的算术平均:
\[A_{n-1}=\frac{a_1+a_2+\dots+a_{n-1}}{n-1}
\]
令 \(a_n := A_{n-1}\),得到一共 \(n\) 个正数:\(a_1,\dots,a_{n-1},A_{n-1}\)。
这 \(n\) 个数的算术平均:
\[\frac{a_1+\dots+a_{n-1}+A_{n-1}}{n}=\frac{(n-1)A_{n-1}+A_{n-1}}{n}=A_{n-1}
\]
对这 \(n\) 个数使用 \(n\) 元AM-GM:
\[\frac{a_1+\dots+a_{n-1}+A_{n-1}}{n}=A_{n-1} \ge \sqrt[n]{a_1 a_2\cdots a_{n-1}\cdot A_{n-1}}
\]
两边同时取 \(n\) 次方:
\[A_{n-1}^n \ge a_1a_2\cdots a_{n-1}\cdot A_{n-1}
\]
两边约去正数 \(A_{n-1}\):
\[A_{n-1}^{n-1} \ge a_1a_2\cdots a_{n-1}
\]
两边开 \(n-1\) 次方:
\[A_{n-1} \ge \sqrt[n-1]{a_1a_2\cdots a_{n-1}}
\]
即得
\[\frac{a_1+a_2+\dots+a_{n-1}}{n-1}\ge \sqrt[n-1]{a_1a_2\cdots a_{n-1}}
\]
等号条件:\(a_1=a_2=\dots=a_{n-1}=A_{n-1}\)。
■
四个平均的大小顺序:
\[\boxed{H_n \le G_n \le A_n \le Q_n}
\]
证明:\(G_n \le A_n\)上述已证,下证\(H_n \le G_n\),\(A_n \le Q_n\).
\(H_n \le G_n\): 对 \({\dfrac1{a_1},\dfrac1{a_2},\dots,\dfrac1{a_n}}\) 用AM-GM
\[\frac{\dfrac1{a_1}+\dfrac1{a_2}+\dots+\dfrac1{a_n}}{n}
\ge \sqrt[n]{\frac1{a_1}\cdot\frac1{a_2}\cdots\frac1{a_n}}
=\frac{1}{\sqrt[n]{a_1a_2\cdots a_n}}=\frac{1}{G_n}
\]
取倒数
\[\frac{n}{\dfrac1{a_1}+\dots+\dfrac1{a_n}} \le G_n
\]
即
\[{H_n \le G_n}
\]
等号条件:\(\dfrac1{a_1}=\dfrac1{a_2}=\dots=\dfrac1{a_n} \iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
\(A_n \le Q_n\):
方法1:柯西不等式
\[(1^2+1^2+\dots+1^2)(a_1^2+a_2^2+\dots+a_n^2)\ge (a_1+a_2+\dots+a_n)^2
\]
\[n\cdot \sum a_i^2 \ge \big(\sum a_i\big)^2
\]
两边除以 \(n^2\):
\[\frac{\sum a_i^2}{n}\ge \left(\frac{\sum a_i}{n}\right)^2
\]
开平方根:
\[\sqrt{\frac{a_1^2+\dots+a_n^2}{n}} \ge \frac{a_1+\dots+a_n}{n}
\]
即
\[{A_n \le Q_n}
\]
等号:\(a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法2:平方差恒等式
欲证\(A_n \le Q_n\),即
\[\left(\sum_{i=1}^n a_i\right)^2 \le n\sum_{i=1}^n a_i^2
\]
利用恒等式:
\[\sum_{1\le i<j\le n}(a_i-a_j)^2 = n\sum_{i=1}^n a_i^2 - \left(\sum_{i=1}^n a_i\right)^2
\]
左边平方和\(\ge 0\),因此
\[n\sum a_i^2 - \big(\sum a_i\big)^2 \ge 0
\]
等号 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法3:Jensen 凸函数法
\(f(x)=x^2,\ f''(x)=2>0\),严格凸函数。
\[f\left(\frac{1}{n}\sum a_i\right) \le \frac1n\sum f(a_i)
\]
\[\left(\frac{\sum a_i}{n}\right)^2 \le \frac{\sum a_i^2}{n}
\]
开根号:\(\displaystyle \frac{\sum a_i}{n} \le \sqrt{\frac{\sum a_i^2}{n}}\)
■
方法4:Lagrange乘数法
约束 \(\sum a_i=S\),欲最小化 \(\sum a_i^2\)。
\[\mathcal L=\sum a_i^2-\lambda\left(\sum a_i - S\right)
\]
\[\frac{\partial \mathcal L}{\partial a_i}=2a_i-\lambda=0 \implies a_1=a_2=\dots=a_n=\frac S n
\]
\[\sum a_i^2 \ge n\left(\frac{S}{n}\right)^2
\]
变形得到结论
■
加权 AM-GM
设 \(w_1,\dots,w_n > 0,\ \sum w_i = 1,\ a_i \ge 0\):
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i \ge \prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
\]
等号当且仅当所有 \(a_i\) 相等。
证明:
方法1
令 \(f(x)=\ln x\),\(f''(x)=-\dfrac1{x^2}<0\),故 \(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 上严格凹函数。
由Jensen凹函数不等式:
\[f\left(\sum_{i=1}^n w_i a_i\right) \ge \sum_{i=1}^n w_i f(a_i)
\]
代入 \(f(x)=\ln x\):
\[\ln\left(\sum_{i=1}^n w_i a_i\right) \ge \sum_{i=1}^n w_i \ln a_i=\ln\left(\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}\right)
\]
因为\(\ln x\) 单调递增,有
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i \ge \prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
\]
严格凹函数,等号当且仅当 \(a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法2
\(f(x)=e^x,\ f''(x)=e^x>0\),在 \(\mathbb R\) 严格凸。
记 \(b_i=\ln a_i\),则 \(a_i=e^{b_i}\)。
\[\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}=\prod_{i=1}^n \big(e^{b_i}\big)^{w_i}=e^{\sum_{i=1}^n w_i b_i}
\]
由Jensen不等式:
\[e^{\sum_{i=1}^n w_i b_i} \le \sum_{i=1}^n w_i e^{b_i}
\]
代回 \(a_i=e^{b_i}\):
\[\prod_{i=1}^n a_i^{w_i} \le \sum_{i=1}^n w_i a_i
\]
等号 \(\iff b_1=b_2=\dots=b_n \iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法3
- 有理权重:设 \(w_i=\dfrac{k_i}{K},\ k_i\in\mathbb N^*,\ K=\sum_{i=1}^n k_i\)
不等式化为
\[\frac{k_1a_1+k_2a_2+\dots+k_na_n}{K}\ge \sqrt[K]{a_1^{k_1}a_2^{k_2}\cdots a_n^{k_n}}
\]
等价于将 \(a_1\) 重复 \(k_1\) 次,\(a_2\) 重复 \(k_2\) 次,\(\dots\),\(a_n\) 重复 \(k_n\) 次,共 \(K\) 个数的普通AM-GM。普通AM-GM已证,故有理权重成立。2. 无理权重\(w_i\):取有理序列 \(v_{ij}\to w_i\ (j\to\infty)\),有
\[\sum_{i=1}^n v_{ij}a_i \ge \prod_{i=1}^n a_i^{v_{ij}}
\]
利用函数连续性,令 \(j\to\infty\),不等式对无理权重同样成立。
等号 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法4
Bernoulli不等式:\(t>0,\theta\in(0,1)\implies t^\theta \le \theta t+(1-\theta)\)。
二元加权AM-GM:\(a^\theta b^{1-\theta}\le \theta a+(1-\theta)b\),(令\(t=a/b\)即可)
归纳证明多元:
\(n=2\) 成立。
假设 \(n-1\) 元成立,对 \(n\) 元,记 \(W=\sum_{i=1}^{n-1}w_i=1-w_n\)
\[\begin{aligned}
\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
&=\left(\prod_{i=1}^{n-1}a_i^{\frac{w_i}{W}}\right)^{W} \cdot a_n^{w_n}\\
&\le \left(\sum_{i=1}^{n-1}\frac{w_i}{W}a_i\right)^{W} a_n^{w_n}\\
&\le W\cdot \sum_{i=1}^{n-1}\frac{w_i}{W}a_i + w_n a_n
=\sum_{i=1}^n w_i a_i
\end{aligned}
\]
等号 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法5
Young不等式:\(p>1,\dfrac1p+\dfrac1q=1,\ x,y>0\)
\[xy \le \frac{x^p}{p}+\frac{y^q}{q}
\]
取 \(\theta=\dfrac1p,\ 1-\theta=\dfrac1q\),令 \(x=a^\theta,y=b^{1-\theta}\),推出二元加权AM-GM:
\[a^\theta b^{1-\theta}\le \theta a+(1-\theta)b
\]
再由数学归纳,得到一般 \(n\) 元加权AM-GM:
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i \ge \prod_{i=1}^n a_i^{w_i}
\]
等号当且仅当所有 \(a_i\) 相等■
方法6
约束条件:\(\displaystyle\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}=C\),目标:最小化 \(\displaystyle\sum_{i=1}^n w_i a_i\)。
构造拉格朗日函数:
\[\mathcal L=\sum_{i=1}^n w_i a_i -\lambda\left(\prod_{i=1}^n a_i^{w_i}-C\right)
\]
求偏导:
\[\frac{\partial \mathcal L}{\partial a_i}=w_i - \lambda w_i \cdot \frac{C}{a_i}=0
\]
约去 \(w_i>0\),得 \(a_i=\lambda C\),即全部 \(a_i\) 相等时取极小值。
\[\sum w_i a_i \ge C=\prod a_i^{w_i}
\]
等号 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
方法7
二元引理
给定两个正数 \(x,y>0\),权重 \(\alpha,\beta>0,\ \alpha+\beta=1\),保持加权和不变:
\[\alpha x+\beta y = \alpha t+\beta t = t
\]
也就是 \(t=\alpha x+\beta y\)。
要证明:
\[x^\alpha y^\beta \le t^{\alpha+\beta}=t
\]
而这恰好就是二元加权AM-GM:
\[x^\alpha y^\beta \le \alpha x+\beta y
\]
等号 \(\iff x=y\)。
现在对一组数 \((a_1,a_2,\dots,a_n)\),权重 \((w_1,w_2,\dots,w_n)\),\(\sum w_i=1\)。
如果这一组里面不是全部相等,那么一定可以找到一对下标 \(j,k\),满足 \(a_j\neq a_k\)。
记这一对的总权重:
\[W_{jk}=w_j+w_k
\]
构造新的两个相等的值 \(t\),满足:
\[w_j a_j + w_k a_k = w_j t + w_k t
\implies t=\frac{w_j a_j + w_k a_k}{w_j+w_k}
\]
其余所有 \(i\neq j,k\) 的 \(a_i\) 保持不动。
得到新数组:
\[a_1,\dots,\underbrace{t}_{j位},\dots,\underbrace{t}_{k位},\dots,a_n
\]
改写一下权重:令 \(\alpha=\dfrac{w_j}{W_{jk}},\ \beta=\dfrac{w_k}{W_{jk}}\),\(\alpha+\beta=1\)
二元引理给出:
\[a_j^\alpha a_k^\beta \le t
\]
两边同时取 \(W_{jk}\) 次方:
\[a_j^{w_j} a_k^{w_k} \le t^{w_j+w_k}
\]
只要数组里面还有两个不相等的数,我们就重复上面的操作:
每一轮:
- 加权算术平均 \(S\) 永远不变;
- 加权几何平均 \(G\) 单调不减,且有上界(\(G\le S\))。
因此序列 \(\{G_m\}\)(第 \(m\) 次磨光后的几何平均)收敛。
直到找不到一对不同的数,也就是全部 \(a_i\) 相等:\(a_1=a_2=\dots=a_n\)。
此时达到几何平均的最大值:
\[G_{\text{max}}=\prod a_i^{w_i}=S=\sum w_i a_i
\]
于是对原来任意一组正数,都有
\[\prod_{i=1}^n a_i^{w_i} \le \sum_{i=1}^n w_i a_i
\]
如果 \(\prod a_i^{w_i}=\sum w_i a_i\),说明磨光过程里每一步都不能让乘积严格变大,即每一对都满足二元引理的等号条件 \(a_j=a_k\),推出全部 \(a_1=a_2=\dots=a_n\)
■
幂平均
定义幂平均 / 广义平均(\(r \neq 0,\ w_i>0,\displaystyle\sum w_i=1,\ a_i>0\)):
\[M_r = \left(\sum_{i=1}^n w_i a_i^r\right)^{\frac{1}{r}},\quad M_0:=\lim_{r\to 0} M_r
\]
1.\({\lim\limits_{r\to 0}M_r=G_n}\) 的证明
\[\begin{aligned}
\ln M_r &= \frac1r \ln\left(\sum w_i a_i^r\right)
\xlongequal{r\to0} \lim_{r\to0}\frac{\sum w_i a_i^r \ln a_i}{\sum w_i a_i^r}
=\sum w_i \ln a_i=\ln\prod a_i^{w_i}
\end{aligned}
\]
即\(\displaystyle\lim_{r\to0}M_r=\prod a_i^{w_i}=M_0\)。
2.证明\({\lim\limits_{r\to+\infty} M_r = \max\{a_1,a_2,\dots,a_n\}}\)
记 \(A=\max\{a_1,a_2,\dots,a_n\}\),\(w_i>0,\sum_{i=1}^n w_i=1,\ a_i>0\)。
幂平均:
\[M_r=\left(\sum_{i=1}^n w_i a_i^r\right)^{\frac1r}
\]
一方面:
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i^r \le \sum_{i=1}^n w_i A^r = A^r \sum w_i = A^r
\]
开 \(\frac1r\) 次方:
\[M_r \le (A^r)^{\frac1r}=A
\]
另一方面,不妨设 \(a_1=A\)(最大值在第1项):
\[\sum_{i=1}^n w_i a_i^r \ge w_1 A^r
\]
\[M_r \ge \big(w_1 A^r\big)^{\frac1r}=A\cdot w_1^{\frac1r}
\]
得到不等式:
\[A\cdot w_1^{\frac1r} \le M_r \le A
\]
令 \(r\to+\infty\)
有
\[\lim_{r\to+\infty}M_r = A=\max\{a_1,a_2,\dots,a_n\}
\]
■
3.证明\({\lim\limits_{r\to-\infty} M_r = \min\{a_1,a_2,\dots,a_n\}}\)
令 \(r=-t\),当 \(r\to-\infty\) 等价于 \(t\to+\infty\)。
\[M_r = M_{-t}
=\left(\sum_{i=1}^n w_i a_i^{-t}\right)^{-\frac1t}
=\dfrac{1}{\displaystyle\left(\sum_{i=1}^n w_i \left(\frac1{a_i}\right)^t\right)^{\frac1t}}
\]
记 \(B=\min\{a_1,a_2,\dots,a_n\}\),则 \(\displaystyle \frac1B=\max\left\{\frac1{a_1},\frac1{a_2},\dots,\frac1{a_n}\right\}\)。
套用上面已经证好的 \(r\to+\infty\) 结论:
\[\lim_{t\to+\infty}\left(\sum_{i=1}^n w_i \left(\frac1{a_i}\right)^t\right)^{\frac1t}
=\max\left\{\frac1{a_i}\right\}=\frac1B
\]
于是
\[\lim_{r\to-\infty}M_r
=\lim_{t\to+\infty}\dfrac{1}{\displaystyle\left(\sum_{i=1}^n w_i \left(\frac1{a_i}\right)^t\right)^{\frac1t}}
=\frac{1}{\frac1B}=B=\min\{a_1,a_2,\dots,a_n\}
\]
■
幂平均定理
若 \({r<s}\),则 \({M_r \le M_s}\),等号 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)
分情况讨论:
记
\[M_r=\left(\sum w_i a_i^r\right)^{1/r},\quad M_s=\left(\sum w_i a_i^s\right)^{1/s}
\]
令 \(t=\dfrac{s}{r}\)。
case1:\({0<r<s}\)
此时 \(t=\dfrac{s}{r}>1\)。
设 \(b_i = a_i^r>0\),则 \(a_i^s=(a_i^r)^{s/r}=b_i^{t}\)。
取函数 \(f(x)=x^{t},\ t>1\),二阶导数:
\[f''(x)=t(t-1)x^{t-2}>0,\quad x>0
\]
\(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 严格凸。由Jensen不等式:
\[f\left(\sum w_i b_i\right)\le \sum w_i f(b_i)
\]
代入:
\[\left(\sum w_i b_i\right)^t \le \sum w_i b_i^t
\]
还原 \(b_i=a_i^r,\ t=\dfrac{s}{r}\):
\[\left(\sum w_i a_i^r\right)^{\frac{s}{r}} \le \sum w_i a_i^s
\]
两边同时取 \(\dfrac1s\) 次方:
\[\left(\sum w_i a_i^r\right)^{\frac1r} \le \left(\sum w_i a_i^s\right)^{\frac1s}
\]
即
\[M_r \le M_s
\]
等号 \(\iff\) 全部 \(b_i\) 相等 \(\iff\) 全部 \(a_i\) 相等。
case2:\({r<s<0}\)
令 \(r=-p,\ s=-q\),其中 \(0<q<p\)。
\[M_r=\left(\sum w_i a_i^{-p}\right)^{-1/p},\quad M_s=\left(\sum w_i a_i^{-q}\right)^{-1/q}
\]
令 \(c_i=\dfrac{1}{a_i}>0\),则
\[M_r=\left(\sum w_i c_i^{p}\right)^{-1/p}=\dfrac{1}{M_p(c)},\]
同理
\[\quad M_s=\dfrac{1}{M_q(c)}
\]
由case1,\(0<q<p \implies M_q(c)\le M_p(c)\),故
\[\frac{1}{M_p(c)}\le \frac{1}{M_q(c)} \implies M_r\le M_s
\]
case3:\({r<0<s}\)
(1) \(r<0\),证 \(M_r \le M_0\)
令 \(r=-p,\ p>0\)
\[M_r=\left(\sum w_i a_i^{-p}\right)^{-1/p},\quad M_0=\prod a_i^{w_i}
\]
要证
\[\left(\sum w_i a_i^{-p}\right)^{-1/p} \le \prod a_i^{w_i}
\]
两边取 \(-p\) 次方
\[\sum w_i a_i^{-p} \ge \left(\prod a_i^{w_i}\right)^{-p}=\prod a_i^{-p w_i}
\]
记 \(b_i = a_i^{-p}>0\),上式变为
\[\sum w_i b_i \ge \prod b_i^{w_i}
\]
这就是加权AM-GM不等式,成立。等号 \(\iff b_i\) 全相等 \(\iff a_i\) 全相等。
(2) \(s>0\),证 \(M_0 \le M_s\)
即证
\[\prod a_i^{w_i} \le \left(\sum w_i a_i^s\right)^{1/s}
\]
两边取 \(s\) 次方:
\[\prod a_i^{s w_i} \le \sum w_i a_i^s
\]
令 \(c_i=a_i^s>0\),式子化为
\[\prod c_i^{w_i} \le \sum w_i c_i
\]
同样是加权AM-GM不等式,成立。等号 \(\iff c_i\) 全相等 \(\iff a_i\) 全相等。■
积分形式 AM-GM
证明:
把区间 \([a,b]\) 做等分:\(x_i=a+i\Delta x,\ \Delta x=\dfrac{b-a}{n}\),权重 \(w_i=\dfrac1n\)
离散加权AM-GM:
\[\sum_{i=1}^n w_i f(x_i) \ge \prod_{i=1}^n f(x_i)^{w_i}
\]
写成
\[\frac1n\sum f(x_i) \ge \exp\left( \frac1n\sum \ln f(x_i) \right)
\]
令 \(n\to\infty,\Delta x\to0\),黎曼和收敛到积分:
\[\frac{1}{b-a}\int_a^b f \ge \exp\left(\frac{1}{b-a}\int_a^b \ln f\right)
\]
■
Hölder、Minkowski 从加权 AM–GM 导出;\(p=q=2\) 回到柯西
约定:\(p>1,\ \dfrac1p+\dfrac1q=1\)
证明:
引理:Young不等式
Young不等式:\(u,v>0,\ p>1,\dfrac1p+\dfrac1q=1\),则
\[uv \le \frac{u^p}{p}+\frac{v^q}{q}
\]
等号 \(\iff u^p=v^q\)。
推导(加权 AM–GM):
对正数 \(A,B\),权重 \(w_1=\dfrac1p,\ w_2=\dfrac1q,\ w_1+w_2=1\),加权AM-GM:
\[A^{\frac1p}B^{\frac1q} \le \frac1p A+\frac1q B
\]
令 \(A=u^p,\ B=v^q\):
\[(u^p)^{\frac1p}(v^q)^{\frac1q} \le \frac{u^p}{p}+\frac{v^q}{q}
\implies uv \le \frac{u^p}{p}+\frac{v^q}{q}
\]
证明离散 Hölder 不等式
\[\sum_{i=1}^n a_i b_i \le \left(\sum_{i=1}^n a_i^p\right)^{\frac1p}
\left(\sum_{i=1}^n b_i^q\right)^{\frac1q},\quad a_i,b_i>0
\]
等号:\(\exists \lambda>0,\ a_i^p=\lambda b_i^q,\forall i\)。
证明(Young 求和)
记
\[A=\left(\sum a_i^p\right)^{1/p},\quad B=\left(\sum b_i^q\right)^{1/q}
\]
置 \(u_i=\dfrac{a_i}{A},\ v_i=\dfrac{b_i}{B}\),于是 \(\sum u_i^p=1,\ \sum v_i^q=1\)。
对每一项由 Young:
\[u_i v_i \le \frac{u_i^p}{p}+\frac{v_i^q}{q}
\]
对 \(i\) 求和:
\[\sum u_i v_i
\le \frac1p\sum u_i^p+\frac1q\sum v_i^q
=\frac1p+\frac1q=1
\]
代回 \(u_i,v_i\):
\[\frac{1}{AB}\sum a_i b_i \le 1
\implies \sum a_i b_i \le AB
\]
若 \({p=q=2}\)
此时 \(\dfrac12+\dfrac12=1\),Hölder 变为
\[\sum a_i b_i \le \left(\sum a_i^2\right)^{\frac12}\left(\sum b_i^2\right)^{\frac12}
\]
即柯西–施瓦茨不等式。
证明离散 Minkowski 不等式(\(p>1\))
\[\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1/p}
\le
\left(\sum a_i^p\right)^{1/p}+\left(\sum b_i^p\right)^{1/p},\quad a_i,b_i>0
\]
等号:\(\exists \lambda\ge0,\ a_i=\lambda b_i,\forall i\)。
证明(由 Hölder)
\[\begin{aligned}
\sum (a_i+b_i)^p
&=\sum (a_i+b_i)(a_i+b_i)^{p-1}\\
&=\sum a_i(a_i+b_i)^{p-1}+\sum b_i(a_i+b_i)^{p-1}
\end{aligned}
\]
注意 \(p>1\implies q=\dfrac{p}{p-1}\),\((p-1)q=p\)。
对两项分别用 Hölder:
\[\sum a_i(a_i+b_i)^{p-1}
\le
\left(\sum a_i^p\right)^{1/p}
\left(\sum (a_i+b_i)^{(p-1)q}\right)^{1/q}
=\left(\sum a_i^p\right)^{1/p}
\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1-\frac1p}
\]
\[\sum b_i(a_i+b_i)^{p-1}
\le
\left(\sum b_i^p\right)^{1/p}
\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1-\frac1p}
\]
合并:
\[\sum (a_i+b_i)^p
\le
\left[
\left(\sum a_i^p\right)^{1/p}+\left(\sum b_i^p\right)^{1/p}
\right]
\cdot
\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1-\frac1p}
\]
两边同除以 \(\displaystyle\left(\sum (a_i+b_i)^p\right)^{1-\frac1p}\),得到 Minkowski。
若 \({p=2}\):
\[\sqrt{\sum(a_i+b_i)^2}\le \sqrt{\sum a_i^2}+\sqrt{\sum b_i^2}
\]
欧氏空间三角不等式。
■
证明Maclaurin
Newton:\(S_k^2 \ge S_{k-1}S_{k+1}\)
变形:
\[\frac{S_k}{S_{k-1}} \ge \frac{S_{k+1}}{S_k}
\]
我们要证 \(S_k^{1/k}\ge S_{k+1}^{1/(k+1)}\),等价于证明
\[S_k^{k+1} \ge S_{k+1}^k
\]
用数学归纳法 / 连乘:
从 \(\dfrac{S_1}{S_0}\ge \dfrac{S_2}{S_1}\ge \dfrac{S_3}{S_2}\ge\cdots\ge \dfrac{S_n}{S_{n-1}}\),约定 \(S_0=1\)
\[\begin{aligned}
S_1 &\ge \frac{S_2}{S_1} \implies S_1^2\ge S_2 \implies S_1\ge S_2^{1/2}\\
\frac{S_2}{S_1}&\ge \frac{S_3}{S_2} \implies S_2^2\ge S_1 S_3
\end{aligned}
\]
已有 \(S_1^2\ge S_2\),代入可得 \(S_2^3\ge S_3^2 \implies S_2^{1/2}\ge S_3^{1/3}\)
以此递推,对任意 \(1\le k\le n-1\):
\[S_k^{1/k}\ge S_{k+1}^{1/(k+1)}
\]
即
\[S_1 \ge S_2^{1/2} \ge S_3^{1/3}\ge\cdots\ge S_n^{1/n}
\]
■
例子 \(n=3\)
\(a,b,c>0\)
\[S_1=\frac{a+b+c}{3},\quad
S_2=\frac{ab+bc+ca}{3},\quad
S_3=abc
\]
Maclaurin:
\[\frac{a+b+c}{3}\ge \sqrt{\frac{ab+bc+ca}{3}} \ge \sqrt[3]{abc}
\]
可以看到比普通AM-GM更精细。
证明Newton不等式
记号:\(a_1,a_2,\dots,a_n>0\)
初等对称多项式
\[e_k=\sum_{1\le i_1<i_2<\dots<i_k\le n}a_{i_1}a_{i_2}\cdots a_{i_k},\quad e_0=1
\]
初等对称平均
\[S_k=\frac{e_k}{\binom{n}{k}},\quad k=0,1,\dots,n
\]
牛顿不等式:
\[{S_k^2 \ge S_{k-1}S_{k+1},\quad 1\le k\le n-1}
\]
等号成立 \(\iff a_1=a_2=\dots=a_n\)。
引理:若实系数多项式所有根都是实数,则系数序列对数凹
(对数凹(log-concave)设一列正数 \(\{c_0,c_1,\dots,c_n\}\),称序列 \(\{c_k\}\) 对数凹,定义:\({c_k^2 \ge c_{k-1}\,c_{k+1}},\quad \forall\,1\le k\le n-1\))。
这里 \(P(t)=\prod_{i=1}^n(t+a_i)=\sum_{k=0}^n e_k t^{n-k}\) 的根为 \(-a_i<0\),全是实根,适用该结论。
\(n=2\)
\[P(t)=(t+a_1)(t+a_2)=t^2+e_1 t+e_2
\]
\[S_0=1,\quad S_1=\frac{e_1}{2}=\frac{a_1+a_2}{2},\quad S_2=e_2=a_1a_2
\]
\[S_1^2=\left(\frac{a_1+a_2}{2}\right)^2\ge a_1a_2=S_0S_2
\]
就是AM-GM,成立,等号 \(\iff a_1=a_2\)。
归纳假设:对 \(n-1\) 个正数,牛顿不等式成立。
设给定 \(a_1,\dots,a_{n-1}>0\),对应初等对称多项式 \(\overline e_k\)、对称平均 \(\overline S_k\)。
加入新正数 \(u=a_n>0\),则 \(n\) 元的初等对称多项式递推:
\[e_k = \overline e_k + u\,\overline e_{k-1}
\]
两边除以 \(\binom{n}{k}\),利用组合恒等式
\[\frac{\binom{n-1}{k}}{\binom{n}{k}}=\frac{n-k}{n},\quad \frac{\binom{n-1}{k-1}}{\binom{n}{k}}=\frac{k}{n}
\]
\[S_k(u) = \frac{n-k}{n}\overline S_k + \frac{k}{n}\,u\,\overline S_{k-1}
\]
同理
\[\begin{aligned}
S_{k-1}(u) &= \frac{n-k+1}{n}\overline S_{k-1}+\frac{k-1}{n}u\overline S_{k-2}\\
S_{k+1}(u) &= \frac{n-k-1}{n}\overline S_{k+1}+\frac{k+1}{n}u\overline S_{k}
\end{aligned}
\]
构造关于变量 \(u\) 的二次函数:
\[Q(u)=S_k(u)^2 - S_{k-1}(u)S_{k+1}(u)
\]
展开后 \(Q(u)=Au^2+Bu+C\),是一元二次多项式。
断言:\(Q(u)\ge 0,\forall u>0\). 对任意 \(u>0\),数组 \(\{a_1,\dots,a_{n-1},u\}\) 全部为正数,多项式
\[P_u(t)=\left(\prod_{i=1}^{n-1}(t+a_i)\right)(t+u)
\]
的根全部是实数 \(-a_1,\dots,-a_{n-1},-u\)。
对一个全体根为实数的多项式,它的对称平均一定满足 \(S_k^2\ge S_{k-1}S_{k+1}\),也就是 \(Q(u)\ge0\)。
一个二次多项式在 \((0,+\infty)\) 上恒非负,判别式 \(\Delta\le0\)。
\(Q(u)\ge0\) 即
\[S_k(u)^2 \ge S_{k-1}(u)S_{k+1}(u)
\]
等号条件:\(Q(u)=0\) 有重根,意味着多项式有重根 \(\implies\) 所有 \(-a_i\) 相等 \(\implies a_1=a_2=\dots=a_n\)。
■
Rolle 定理
设 \(P(t)=\sum_{k=0}^n e_k t^{n-k}\),根全是实数。
反复使用Rolle定理:\(P'(t),P''(t),\dots\) 的根也全是实数。
取 \(k\) 阶导数 \(P^{(k)}(t)\),它是 \(n-k\) 次多项式,根仍然全实。
\[P^{(k)}(t)=\frac{n!}{(n-k)!}e_0 t^{n-k}+\dots+\frac{n!}{k!}e_{n-k}
\]
对这个全实根多项式应用二次判别式论证,直接得到 \(e_k^2 \ge e_{k-1}e_{k+1}\cdot \dfrac{k+1}{k}\cdot\dfrac{n-k+1}{n-k}\),整理化简就是
\[S_k^2\ge S_{k-1}S_{k+1}
\]
■
三、例题
例1(二元AM-GM · 最值)
已知 \(x>0\),求 \(f(x)=x+\dfrac4x\) 的最小值。
解:由二元AM-GM
\[x+\frac4x \ge 2\sqrt{x\cdot \frac4x}=2\sqrt4=4
\]
等号成立条件:\(x=\dfrac4x \Rightarrow x^2=4\Rightarrow x=2\)(\(x>0\))。
故最小值为 \(\boldsymbol{4}\),在 \(x=2\) 取到。
例2(n元AM-GM · 拆项定值)
设 \(x>0\),求 \(y=x^2+\dfrac{2}{x}\) 的最小值。
解:拆项凑定值:
\[y=x^2+\frac2x = x^2+\frac1x+\frac1x
\]
三项均为正数,由三元AM-GM:
\[x^2+\frac1x+\frac1x \ge 3\sqrt[3]{x^2\cdot \frac1x\cdot\frac1x}=3\sqrt[3]{1}=3
\]
等号:\(x^2=\dfrac1x \Rightarrow x^3=1 \Rightarrow x=1\)。
最小值 \(\boldsymbol{3}\),\(x=1\)。
例3(四平均链:\(H_n\le G_n\le A_n\le Q_n\))
已知 \(a,b>0\),证明:
\[\dfrac{2}{\frac1a+\frac1b}\le \sqrt{ab}\le \frac{a+b}{2}\le \sqrt{\frac{a^2+b^2}{2}}
\]
证明
- \(H_2\le G_2\):对 \(\dfrac1a,\dfrac1b\) 用AM-GM
\[\frac{\frac1a+\frac1b}{2}\ge\sqrt{\frac1a\cdot\frac1b}=\frac1{\sqrt{ab}}
\Rightarrow \frac{2}{\frac1a+\frac1b}\le \sqrt{ab}.
\]
- \(G_2\le A_2\):二元AM-GM \(\sqrt{ab}\le \dfrac{a+b}{2}\)。
- \(A_2\le Q_2\):平方平均
\[\left(\frac{a+b}{2}\right)^2\le \frac{a^2+b^2}{2} \iff (a-b)^2\ge0.
\]
全部等号当且仅当 \(a=b\)。
例4(加权AM-GM)
若 \(x>0\),证明 \(\displaystyle 2x^3+\frac{3}{x^2}\ge 5\)。
证明
取权重 \(w_1=\dfrac25,\ w_2=\dfrac35\),满足 \(w_1+w_2=1\),由加权AM-GM:
\[\frac25 x^3+\frac35\cdot\frac1{x^2}
\ge (x^3)^{2/5}\cdot \left(\frac1{x^2}\right)^{3/5}=x^{\frac{6}{5}-\frac{6}{5}}=x^{0}=1
\]
两边同乘以 \(5\):
\[2x^3+\frac{3}{x^2}\ge 5
\]
等号条件:\(x^3=\dfrac1{x^2}\implies x^5=1 \implies x=1\)。
例5(Hölder不等式)
设 \(a,b>0\),求证:\(\displaystyle (a^3+b^3)(a+b)\ge (a^2+b^2)^2\)。
证明
取共轭指数 \(p=2,\ q=2\),满足 \(\dfrac1p+\dfrac1q=1\),由Hölder:
\[(a^3+b^3)(a+b)
\ge \big(a^{\frac32}\cdot a^{\frac12}+b^{\frac32}\cdot b^{\frac12}\big)^2
=\big(a^2+b^2\big)^2
\]
等号成立当且仅当 \(a=b\)。
![1000024847]()