2026-08-25 11:15:13 星期二
开会真是让我改善生活.
弱大数定律
我们本节研究一族随机变量 \(\{X_n\}_{n=1}^{\infty}\),\(S_n = X_1 + \cdots + X_n\)
\[\frac{S_n}{n} = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}EX_i + \underbrace{\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i)}_{n \to \infty \text{ 时,是否依概率收敛于 } 0?}
\]
Thm 1 (Markov 弱大数定律) 设 \(\{X_n\}_{n=1}^{\infty}\) 方差均有界,若 Markov 条件
\[\frac{1}{n^2}\operatorname{Var}\left(\sum_{i=1}^{n}X_i\right) \to 0
\]
成立,则有 WLLN:
\[\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i) \xrightarrow{P} 0.
\]
证明.
\[\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i) = \frac{1}{n}(S_n - ES_n).
\]
\(\forall \varepsilon > 0\),
\[\begin{aligned}
P\left( \left| \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i) \right| \geq \varepsilon \right)
&= P\left( \left| \frac{1}{n}(S_n - ES_n) \right| \geq \varepsilon \right) \\
&\leq \frac{1}{\varepsilon^2} E\left[ \frac{1}{n}(S_n - ES_n) \right]^2 \\
&= \frac{1}{n^2 \varepsilon^2} \operatorname{Var}(S_n) \to 0.
\end{aligned}
\]
Remark 1. 考虑一种特殊情况:\(\{X_n\}_{n=1}^{\infty}\) 两两不相关,即 \(\operatorname{Cov}(X_i, X_j) = 0\),则
\[\operatorname{Var}(S_n) = \sum_{i=1}^{n} \operatorname{Var}(X_i).
\]
Markov 条件写为
\[\frac{1}{n^2}\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i) \to 0 \quad (n \to \infty).
\]
- \(\{X_n\}_{n=1}^{\infty}\) 两两不相关,且 \(\operatorname{Var}(X_n) \leq C\),\(\forall n\),则 Markov 条件成立,这时称为 Chebyshev WLLN.
Prop 2
设 \(\{X_n\}_{n=1}^{\infty}\) 相互独立,且中心极限定理成立,则 WLLN \(\Leftrightarrow\) Markov 条件成立.
证明.
(\(\Leftarrow\)) 显然.
(\(\Rightarrow\)) 由于 CLT 成立,即
\[\frac{\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i)}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} \xrightarrow{d} N(0,1),
\]
\(\forall x \in \mathbb{R}^+\),
\[\lim_{n \to \infty} P\left( \left| \frac{\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i)}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} \right| < x \right)
= \int_{-x}^{x} \frac{e^{-y^2/2}}{\sqrt{2\pi}} \, dy.
\]
而由于 WLLN 成立,取 \(\varepsilon = 1\),则有
\[\lim_{n \to \infty} P\left( \left| \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i) \right| \leq 1 \right) = 1.
\]
改写一下:
\[\lim_{n \to \infty} P\left( \left| \frac{\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i)}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} \right| \leq \frac{n}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} \right) = 1.
\]
为了证明 Markov 条件成立,即
\[\frac{1}{n^2}\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i) \to 0,
\]
等价于
\[\frac{n^2}{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)} \to \infty,
\]
即
\[\lim_{n \to \infty} \frac{n}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} = +\infty.
\]
反证法:若 \(\lim_{n \to \infty} a_n < +\infty\),则存在 \(x_0 \in \mathbb{R}^+\) 和有界子列 \(\{a_{n_k}\}\),使得 \(\forall k\),\(a_{n_k} \leq x_0\).
定义
\[F_n(x) = P\left( \left| \frac{\sum_{i=1}^{n}(X_i - EX_i)}{\sqrt{\sum_{i=1}^{n}\operatorname{Var}(X_i)}} \right| < x \right),
\]
\[F(x) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}} \int_{-x}^{x} e^{-y^2/2} \, dy.
\]
由于 \(\lim_{k \to \infty} F_{n_k}(a_{n_k}) = 1\),且 \(F(x_0) < 1\),取 \(\varepsilon = 1 - F(x_0) > 0\),\(\exists k_0\),\(\forall k > k_0\),有
\[|F_{n_k}(a_{n_k}) - 1| < \frac{\varepsilon}{2},
\]
即
\[F_{n_k}(a_{n_k}) > 1 - \frac{\varepsilon}{2} = F(x_0) + \frac{\varepsilon}{2}.
\]
而 \(x_0 \geq a_{n_k}\),故
\[F_{n_k}(x_0) \geq F_{n_k}(a_{n_k}) > F(x_0) + \frac{\varepsilon}{2}.
\]
令 \(k \to \infty\),有
\[F(x_0) \geq F(x_0) + \frac{\varepsilon}{2} > F(x_0),
\]
矛盾. 故 \(a_n \to +\infty\),Markov 条件成立.