随机过程 | 马氏过程 2.1 定义

2026-08-14 12:55:43 星期五
不想回学校.


2.1 基本性质

考虑 \(\{X_t\}_{t \in T}\)\(T = \mathbb{R}^+\)\(\mathbb{N}\)\(X_t: \Omega \to S\)\((S, \varphi)\) 为 Polish 空间.

定义 2.1.1 有两种定义马氏过程的方法:

  1. \(\forall n \geq 1\)\(t_1 < t_2 < \cdots < t_n < t_{n+1}\)\(t_i \in T\)\(\forall B \in \varphi\)

    \[\mathbb{P}(X_{t_{n+1}} \in B \mid X_{t_1}, \ldots, X_{t_n}) = \mathbb{P}(X_{t_{n+1}} \in B \mid X_{t_n}). \]

  2. \(\{X_t\}_{t \in T}\)\(\sigma\)-代数流,且 \(\{X_t\}_{t \in T}\) 适应 \(\{\mathcal{F}_t\}_{t \in T}\),如果 \(\forall s < t\)\(s,t \in T\)\(\forall B \in \varphi\)

    \[\mathbb{P}(X_t \in B \mid \mathcal{F}_s) = \mathbb{P}(X_t \in B \mid X_s). \]

我们主要讨论一种特殊情况:\((S, \varphi)\) 为可数的,\(S = \{i, j, k, \ldots\}\),则 \(\{X_t\}_{t \in T}\) 为马氏链.

初始分布:

\[\mu_0(\{i\}) = \mathbb{P}(X_0 = i). \]

定义

\[P(s,i; t,j) \triangleq \mathbb{P}(X_t = j \mid X_s = i). \]

满足:

  1. \(P(s,i;t,j) \geq 0\)\(\sum_{j \in S} P(s,i;t,j) = 1\)

  2. C-K 方程:

    \[P(s,i;t,j) = \sum_{k \in S} P(s,i;u,k) P(u,k;t,j). \]

我们引入转移矩阵 \(P(s,t) = (P(s,i;t,j))_{i,j \in S}\),可以简化上面的描述:

  1. \(P(s,t)\) 非负,设 \(\mathbf{1} = (1,\ldots,1)^T\),有 \(P(s,t)\mathbf{1} = \mathbf{1}\)

  2. \(P(s,t) = P(s,u)P(u,t)\).

而且我们一般讨论时齐的马氏链,用数学语言:\(\forall s < t\)\(P(s,i;t,j) \triangleq P_{ij}(s,t)\),只依赖 \(t-s\).

于是我们可以定义

\[P_{ij}(t-s) \triangleq P_{ij}(s,t). \]

转移矩阵可以写成:

\[P(t-s) \triangleq P(s,t) = (P_{ij}(t-s))_{i,j \in S}. \]

那么 C-K 方程为:\(\forall s,t \geq 0\)

\[P(s+t) = P(s)P(t). \]

再加条件:\(T = \mathbb{N}\)(即离散时间),\(P \triangleq P(1)\) 称为一步转移概率,\(P^n = P(n)\)\(n\) 步转移概率.

定义 2.1.2\(i,j \in S\),若 \(\exists n \geqslant 1\),使得 \(P_{ij}(n) > 0\),则称 \(i\) 可达 \(j\).

定义 2.1.3\(\forall i,j \in S\)\(i\) 可达 \(j\),称该马氏链不可约.

定义 2.1.4(首次回访时间) \(\tau_j^+ = \inf\{ n \geqslant 1 : X_n = j \}\).

符号约定:

  1. \(\mathbb{P}_i(\cdot) \triangleq \mathbb{P}(\cdot \mid X_0 = i)\),表示从 \(i\) 出发到某地的概率.

  2. \(f_{ij}(n) = \mathbb{P}_i(\tau_j^+ = n) = \mathbb{P}_i(X_n = j,\ \forall 1 \leqslant m < n,\ X_m \ne j)\).

  3. \(f_{ij} \triangleq \sum_{n=1}^\infty f_{ij}(n)\),表示从 \(i\) 出发,经历有限步到达 \(j\) 的概率;\(1 - f_{ij} = \mathbb{P}_i(T_j^+ = \infty)\).

  4. \(m_{ij} \triangleq \sum_{n=1}^\infty n f_{ij}(n)\),平均回访时间.

定义 2.1.5\(f_{jj} = 1\),则称 \(j\) 为常返的;若 \(f_{jj} < 1\),则 \(j\) 是非常返的.

\(f_{jj} = 1\) 时,

\[m_{jj} = \sum_{n=1}^\infty n f_{jj}(n) = \sum_{n=1}^\infty n \mathbb{P}_j(\tau_j^+ = n) = \mathbb{E}_j \tau_j^+. \]

  • \(m_{jj} < \infty\),则称 \(j\) 为正常返;
  • \(m_{jj} = \infty\),则称 \(j\) 为零常返.

Proposition 2.1.6\(j\) 为常返状态,且 \(j\) 可达 \(k\),则 \(f_{kj} = 1\).

证明. 反证法. 设 \(f_{kj} < 1\). 令

\[e_{jk}(n) = \mathbb{P}_j(X_n = k,\ X_m \neq j,\ 1 \leq m < n). \]

表示从 \(j\) 出发,中间不回到 \(j\),最终到达 \(k\). 得

\[\mathbb{P}_j(\tau_j^+ = \infty) \geqslant \mathbb{P}_j(X_n = k,\ X_m \neq j,\ 1 \leq m < n,\ X_\ell \neq j,\ \ell > n) = e_{jk}(n)(1 - f_{kj}) > 0. \]

这与 \(j\) 为常返状态矛盾.

Lemma 2.1.7 \(\forall i,j \in S, n \ge 1\)

\[P_{ij}(n) = \sum_{m=1}^{n} f_{ij}(m) P_{jj}(n-m). \]

Proof.

\[\begin{aligned} P_{ij}(n) &= P_i(X_n = j) \\ &= \sum_{m=1}^{n} P_i(X_n = j, \tau_j^+ = m) \\ &= \sum_{m=1}^{n} P_i(\tau_j^+ = m) P_i (X_n = j \mid \tau_j^+ = m) \\ &= \sum_{m=1}^{n} P_i(\tau_j^+ = m) P (X_n = j \mid \tau_j^+ = m, X_0=i) \\ &= \sum_{m=1}^{n} P_i(\tau_j^+ = m) P_j(X_{n-m} = j) \quad \text{(马氏性)} \\ &= \sum_{m=1}^{n} f_{ij}(m) P_{jj}(n-m). \end{aligned} \]


Theorem 2.1.8 状态 \(i\) 常返 \(\iff \sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = +\infty\)
状态 \(i\) 非常返 \(\iff \sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) < +\infty\),且

\[\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \frac{f_{ii}}{1 - f_{ii}}. \]

Proof. 由 Lemma 2.1.7,

\[\begin{aligned} \sum_{n=1}^{N} P_{ii}(n) &= \sum_{n=1}^{N} \sum_{m=1}^{n} f_{ii}(m) P_{ii}(n-m) \\ &= \sum_{m=1}^{N} f_{ii}(m) \sum_{n=m}^{N} P_{ii}(n-m) \\ &= \sum_{m=1}^{N} f_{ii}(m) \sum_{k=0}^{N-m} P_{ii}(k) \\ &= \sum_{m=1}^{\infty} I_{[m \le N]} f_{ii}(m) \sum_{k=0}^{N-m} P_{ii}(k) \end{aligned} \]

\(N \to \infty\),由单调收敛定理,

\[\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \sum_{m=1}^{\infty} f_{ii}(m) \sum_{k=0}^{\infty} P_{ii}(k) = f_{ii} \left( 1 + \sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) \right). \]

移项得:

  • \(f_{ii} < 1\),则

    \[\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \frac{f_{ii}}{1 - f_{ii}} < \infty. \]

  • \(f_{ii} = 1\),则上式要求 \(\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \infty\).

因此常返 \(\iff \sum P_{ii}(n) = \infty\),非常返时和为 \(\frac{f_{ii}}{1-f_{ii}}\).


Corollary 2.1.9 对不可约 Markov 链,所有状态同时常返(或同时非常返).

Proof. 对任意 \(i, j \in S\),由于不可约,存在 \(n, m \ge 1\) 使得

\[P_{ij}(n) > 0, \quad P_{ji}(m) > 0. \]

由 CK 方程,

\[P_{ii}(k + n + m) \ge P_{ij}(n) P_{jj}(k) P_{ji}(m). \]

\(j\) 常返,则 \(\sum_{k=1}^{\infty} P_{jj}(k) = \infty\),从而

\[\sum_{k=1}^{\infty} P_{ii}(k + n + m) = \infty, \]

\(\sum_{k=1}^{\infty} P_{ii}(k) = \infty\),即 \(i\) 也常返.
反之亦然. 因此所有状态同时常返或非常返.

Thm 2.1.10 设状态 \(j\) 非常返,则 \(\forall i \in S\)

\[\lim_{n \to \infty} P_{ij}(n) = 0. \]

证明.

  1. \(i = j\),则 \(j\) 非常返 \(\Leftrightarrow \sum_{n=1}^{\infty} P_{jj}(n) < +\infty\) \(\Rightarrow\) \(\lim_{n \to \infty} P_{jj}(n) = 0\).

  2. \(i \neq j\),则由 Lemma 2.1.7,

    \[P_{ij}(n) = \sum_{m=1}^{n} f_{ij}(m) P_{jj}(n-m). \]

    将求和分成两部分:

    \[P_{ij}(n) = \left( \sum_{m=1}^{\lfloor n/2 \rfloor} + \sum_{m=\lfloor n/2 \rfloor+1}^{n} \right) f_{ij}(m) P_{jj}(n-m) = I + II. \]

    对于 \(I\):由于 \(\lim_{k \to \infty} P_{jj}(k) = 0\),故 \(\forall \varepsilon > 0\)\(\exists N\),使得 \(\forall k > N\)\(P_{jj}(k) < \varepsilon\). 在 \(I\) 中,\(1 \leq m \leq \lfloor n/2 \rfloor\),则 \(n - m \geq n/2\),取 \(n > 2N\),则 \(P_{jj}(n-m) < \varepsilon\),于是

    \[I \leqslant \varepsilon \sum_{m=1}^{\infty} f_{ij}(m) \leqslant \varepsilon f_{ij} \leqslant \varepsilon. \]

    对于 \(II\)

    \[II \leqslant \sum_{m=\lfloor n/2 \rfloor+1}^{\infty} f_{ij}(m) \xrightarrow{n \to \infty} 0, \]

    因为 \(\sum_{m=1}^{\infty} f_{ij}(m) = f_{ij} \leqslant 1\).

    综上,\(\lim_{n \to \infty} P_{ij}(n) = 0\).

posted @ 2026-08-14 23:05  夜秋子  阅读(11)  评论(0)    收藏  举报