随机过程 | 马氏过程 2.1 定义
2026-08-14 12:55:43 星期五
不想回学校.
2.1 基本性质
考虑 \(\{X_t\}_{t \in T}\),\(T = \mathbb{R}^+\) 或 \(\mathbb{N}\),\(X_t: \Omega \to S\),\((S, \varphi)\) 为 Polish 空间.
定义 2.1.1 有两种定义马氏过程的方法:
-
\(\forall n \geq 1\),\(t_1 < t_2 < \cdots < t_n < t_{n+1}\),\(t_i \in T\),\(\forall B \in \varphi\),
\[\mathbb{P}(X_{t_{n+1}} \in B \mid X_{t_1}, \ldots, X_{t_n}) = \mathbb{P}(X_{t_{n+1}} \in B \mid X_{t_n}). \] -
设 \(\{X_t\}_{t \in T}\) 为 \(\sigma\)-代数流,且 \(\{X_t\}_{t \in T}\) 适应 \(\{\mathcal{F}_t\}_{t \in T}\),如果 \(\forall s < t\),\(s,t \in T\),\(\forall B \in \varphi\),
\[\mathbb{P}(X_t \in B \mid \mathcal{F}_s) = \mathbb{P}(X_t \in B \mid X_s). \]
我们主要讨论一种特殊情况:\((S, \varphi)\) 为可数的,\(S = \{i, j, k, \ldots\}\),则 \(\{X_t\}_{t \in T}\) 为马氏链.
初始分布:
定义
满足:
-
\(P(s,i;t,j) \geq 0\),\(\sum_{j \in S} P(s,i;t,j) = 1\);
-
C-K 方程:
\[P(s,i;t,j) = \sum_{k \in S} P(s,i;u,k) P(u,k;t,j). \]
我们引入转移矩阵 \(P(s,t) = (P(s,i;t,j))_{i,j \in S}\),可以简化上面的描述:
-
\(P(s,t)\) 非负,设 \(\mathbf{1} = (1,\ldots,1)^T\),有 \(P(s,t)\mathbf{1} = \mathbf{1}\);
-
\(P(s,t) = P(s,u)P(u,t)\).
而且我们一般讨论时齐的马氏链,用数学语言:\(\forall s < t\),\(P(s,i;t,j) \triangleq P_{ij}(s,t)\),只依赖 \(t-s\).
于是我们可以定义
转移矩阵可以写成:
那么 C-K 方程为:\(\forall s,t \geq 0\),
再加条件:\(T = \mathbb{N}\)(即离散时间),\(P \triangleq P(1)\) 称为一步转移概率,\(P^n = P(n)\) 为 \(n\) 步转移概率.
定义 2.1.2 对 \(i,j \in S\),若 \(\exists n \geqslant 1\),使得 \(P_{ij}(n) > 0\),则称 \(i\) 可达 \(j\).
定义 2.1.3 若 \(\forall i,j \in S\),\(i\) 可达 \(j\),称该马氏链不可约.
定义 2.1.4(首次回访时间) \(\tau_j^+ = \inf\{ n \geqslant 1 : X_n = j \}\).
符号约定:
-
\(\mathbb{P}_i(\cdot) \triangleq \mathbb{P}(\cdot \mid X_0 = i)\),表示从 \(i\) 出发到某地的概率.
-
\(f_{ij}(n) = \mathbb{P}_i(\tau_j^+ = n) = \mathbb{P}_i(X_n = j,\ \forall 1 \leqslant m < n,\ X_m \ne j)\).
-
\(f_{ij} \triangleq \sum_{n=1}^\infty f_{ij}(n)\),表示从 \(i\) 出发,经历有限步到达 \(j\) 的概率;\(1 - f_{ij} = \mathbb{P}_i(T_j^+ = \infty)\).
-
\(m_{ij} \triangleq \sum_{n=1}^\infty n f_{ij}(n)\),平均回访时间.
定义 2.1.5 若 \(f_{jj} = 1\),则称 \(j\) 为常返的;若 \(f_{jj} < 1\),则 \(j\) 是非常返的.
当 \(f_{jj} = 1\) 时,
- 若 \(m_{jj} < \infty\),则称 \(j\) 为正常返;
- 若 \(m_{jj} = \infty\),则称 \(j\) 为零常返.
Proposition 2.1.6 设 \(j\) 为常返状态,且 \(j\) 可达 \(k\),则 \(f_{kj} = 1\).
证明. 反证法. 设 \(f_{kj} < 1\). 令
表示从 \(j\) 出发,中间不回到 \(j\),最终到达 \(k\). 得
这与 \(j\) 为常返状态矛盾.
Lemma 2.1.7 \(\forall i,j \in S, n \ge 1\),
Proof.
Theorem 2.1.8 状态 \(i\) 常返 \(\iff \sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = +\infty\);
状态 \(i\) 非常返 \(\iff \sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) < +\infty\),且
Proof. 由 Lemma 2.1.7,
令 \(N \to \infty\),由单调收敛定理,
移项得:
- 若 \(f_{ii} < 1\),则\[\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \frac{f_{ii}}{1 - f_{ii}} < \infty. \]
- 若 \(f_{ii} = 1\),则上式要求 \(\sum_{n=1}^{\infty} P_{ii}(n) = \infty\).
因此常返 \(\iff \sum P_{ii}(n) = \infty\),非常返时和为 \(\frac{f_{ii}}{1-f_{ii}}\).
Corollary 2.1.9 对不可约 Markov 链,所有状态同时常返(或同时非常返).
Proof. 对任意 \(i, j \in S\),由于不可约,存在 \(n, m \ge 1\) 使得
由 CK 方程,
若 \(j\) 常返,则 \(\sum_{k=1}^{\infty} P_{jj}(k) = \infty\),从而
故 \(\sum_{k=1}^{\infty} P_{ii}(k) = \infty\),即 \(i\) 也常返.
反之亦然. 因此所有状态同时常返或非常返.
Thm 2.1.10 设状态 \(j\) 非常返,则 \(\forall i \in S\),
证明.
-
若 \(i = j\),则 \(j\) 非常返 \(\Leftrightarrow \sum_{n=1}^{\infty} P_{jj}(n) < +\infty\) \(\Rightarrow\) \(\lim_{n \to \infty} P_{jj}(n) = 0\).
-
若 \(i \neq j\),则由 Lemma 2.1.7,
\[P_{ij}(n) = \sum_{m=1}^{n} f_{ij}(m) P_{jj}(n-m). \]将求和分成两部分:
\[P_{ij}(n) = \left( \sum_{m=1}^{\lfloor n/2 \rfloor} + \sum_{m=\lfloor n/2 \rfloor+1}^{n} \right) f_{ij}(m) P_{jj}(n-m) = I + II. \]对于 \(I\):由于 \(\lim_{k \to \infty} P_{jj}(k) = 0\),故 \(\forall \varepsilon > 0\),\(\exists N\),使得 \(\forall k > N\),\(P_{jj}(k) < \varepsilon\). 在 \(I\) 中,\(1 \leq m \leq \lfloor n/2 \rfloor\),则 \(n - m \geq n/2\),取 \(n > 2N\),则 \(P_{jj}(n-m) < \varepsilon\),于是
\[I \leqslant \varepsilon \sum_{m=1}^{\infty} f_{ij}(m) \leqslant \varepsilon f_{ij} \leqslant \varepsilon. \]对于 \(II\):
\[II \leqslant \sum_{m=\lfloor n/2 \rfloor+1}^{\infty} f_{ij}(m) \xrightarrow{n \to \infty} 0, \]因为 \(\sum_{m=1}^{\infty} f_{ij}(m) = f_{ij} \leqslant 1\).
综上,\(\lim_{n \to \infty} P_{ij}(n) = 0\).

浙公网安备 33010602011771号