随机过程 | 鞅论 1.3 Doob极大极小不等式 & 1.4 鞅的收敛问题 & 1.5 反向鞅
2026-08-10 22:47:25 星期一
我怎么下周就要回所了...我还完全没有做好准备啊😭
1.3 Doob极大极小不等式
Thm 1.3.1 (Doob极大极小不等式) 设 \(\{X_n\}_{n \in \mathbb{Z}^+}\) 为下鞅, 则对于 \(\lambda > 0\), 有
-
\[\lambda \mathbb{P}(\max_{1 \le i \le n} X_i \ge \lambda) \le \mathbb{E}(X_n I_{A(\lambda, n)}) \le \mathbb{E}X_n^+, \]
其中 \(A(\lambda, n) = \{\max_{1 \le i \le n} X_i \ge \lambda\}\).
-
\[\lambda \mathbb{P}(\min_{1 \le i \le n} X_i \le -\lambda) \le \mathbb{E}(X_n - X_1) - \mathbb{E}\left(X_n I_{B(\lambda, n)}\right), \]
记 \(B(\lambda, n) = \{\min_{1 \le i \le n} X_i \le -\lambda\}\).
Proof.
-
定义 \(\sigma = \min\{i \geq 1: X_i \geq \lambda\} \wedge n\),则 \(\sigma \leq n\).
考察事件 \(\{\sigma = k\} \cap A(\lambda, n)\). 注意:\(\forall\, \omega \in \{\sigma = k\}\),即 \(X_\sigma \geq \lambda\) 已发生(设 \(k \leq n\),\(k > n\) 另外讨论),则 \(A(\lambda, n)\) 也发生,即 \(\omega \in A(\lambda, n)\). 所以 \(\{\sigma = k\} \cap A(\lambda, n) = \{\sigma = k\}\).
\(k > n\) 时,\(\{\sigma = k\} = \varnothing\),因为 \(\sigma\) 本身小于等于 \(n\),\(\sigma = k > n\) 不会发生.
下证 \(\{\sigma = k\} \in \mathcal{F}_k\):
(i) \(\forall\, k \leq n-1\),
\[\{\sigma = k\} = \left\{\max_{1 \leq i \leq k} X_i < \lambda,\quad X_k \geq \lambda\right\} \in \mathcal{F}_k. \](ii) \(k = n\),
\[\{\sigma = k\} = \{\sigma = n\} = \left\{\max_{1 \leq i \leq n} X_i < \lambda,\quad X_n \geq \lambda\right\} \in \mathcal{F}_n. \](iii) \(k > n\),\(\{\sigma = k\} = \varnothing \in \mathcal{F}_k\).
对于事件 \(A(\lambda, n)\),我们想知道是否有 \(A(\lambda, n) \in \mathcal{F}_\sigma\). 实际上验证:\(\forall\, k\),\(\{\sigma = k\} \cap A(\lambda, n) \in \mathcal{F}_k\) 就行了. 由上面讨论,\(\{\sigma = k\} \cap A(\lambda, n) \in \mathcal{F}_k\). 于是 \(A(\lambda, n) \in \mathcal{F}_\sigma\).
\[\lambda \mathbb{P}(A(\lambda, n)) = \int_{A(\lambda, n)} \lambda\, dP \leq \int_{A(\lambda, n)} X_\sigma\, dP \overset{\text{下鞅}}{\le} \int_{A(\lambda, n)} \mathbb{E}(X_n \mid \mathcal{F}_\sigma)\, dP = \int_{A(\lambda, n)} X_n\, dP. \]即第一个不等号已证,第二个不等号是容易证明的,实际上,
\[X_n I_{A(\lambda, n)} \le X_n^+ I_{A(\lambda, n)} \le X_n^+ \]取期望就有\(\mathbb{E}\left[X_n I_{A(\lambda, n)}\right] \le \mathbb{E}[X_n^+]\)
-
定义 \(\tau = \min\{i: X_i \leq -\lambda\} \wedge n\)。由于 \(\{X_n, F_n\}\) 为下鞅,由停时定理
\[X_1 \leq \mathbb{E}(X_\tau | F_1) \]\[\mathbb{E}X_1 \leq \mathbb{E}X_\tau\]\[\mathbb{E}X_1 \leq \mathbb{E}X_\tau = \mathbb{E}(X_\tau I_B) + \mathbb{E}(X_\tau I_{B^c}) \leq -\lambda P(B) + \mathbb{E}(X_\tau I_{B^c}) = -\lambda P(B) + \mathbb{E}(X_n I_{B^c}) = -\lambda P(B) + \mathbb{E}X_n - \mathbb{E}(X_n I_B) \]整理一下,便有
\[\lambda P(B) \leq \mathbb{E}(X_n - X_1) - \mathbb{E}(X_n I_B)\]
Corollary1.3.2
-
设 \(p \ge 1\),\(\{X_n, \mathcal{F}_n\}_{n \in \mathbb{Z}^+}\) 是鞅,且都是 \(L^p\) 可积的。那么
\[\mathbb{P}\left( \max_{1 \le i \le n} |X_i| \ge \lambda \right) \le \frac{1}{\lambda^p} \mathbb{E}(|X_n|^p). \] -
设 \(p > 1\),则
\[\mathbb{E}\left( \max_{1 \le i \le n} |X_i|^p \right) \le \left( \frac{p}{p-1} \right)^p \mathbb{E}(|X_n|^p). \]
证明
-
\[\mathbb{P}\left( \max_{1 \le i \le n} |X_i| \ge \lambda \right) = \mathbb{P}\left( \max_{1 \le i \le n} |X_i|^p \ge \lambda^p \right) \le \frac{1}{\lambda^p} \mathbb{E}(|X_n|^p). \]
-
记 \(X = \max_{1 \le i \le n} |X_i|\),则有
\[\begin{aligned} \mathbb{E}(X^p) &= \mathbb{E}\left( \int_0^X p y^{p-1} \, dy \right) \\ &= \mathbb{E}\left( \int_0^\infty p y^{p-1} I_{\{y \le X\}} \, dy \right) \\ &= \int_\Omega \int_0^\infty p y^{p-1} I_{\{y \le X\}} \, dy \, d\mathbb{P} \\ &= p \int_0^\infty y^{p-1} \mathbb{P}(X \ge y) \, dy \\ &\le p \int_0^\infty y^{p-1} \frac{1}{y} \mathbb{E}\left( |X_n| I_{\{X \ge y\}} \right) dy \\ &= p \int_0^\infty y^{p-2} \int_\Omega |X_n| I_{\{X \ge y\}} \, d\mathbb{P} \, dy \\ &= p \int_\Omega |X_n| \int_0^X y^{p-2} \, dy \, d\mathbb{P} \\ &= \frac{p}{p-1} \int_\Omega |X_n| X^{p-1} \, d\mathbb{P} \\ &\le \frac{p}{p-1} \left( \mathbb{E}(|X_n|^p) \right)^{\frac{1}{p}} \left( \mathbb{E}X^p \right)^{\frac{p-1}{p}}. \end{aligned} \]移项即可得到结论.
1.4 鞅的收敛问题
考虑一个下鞅 \(\{ X_n \}\),一般地,定义
\(\left\{T_{2k+1},T_{2k}\right\}_{k=0}^{\infty}\) 是一列停时.
那么对于 \(\{X_1(w),\dots,X_n(w)\}\) 而言,若 \(T_{2k}(w)\leq n<T_{2k+1}(w)\),则 \(\{X_1(w),\dots,X_n(w)\}\) 上穿(向右跨越)\((a,b)\) 共 \(k\) 次,定义 \(R_n(a,b)\) 为 \(\{X_1(w),\dots,X_n(w)\}\) 上穿 \((a,b)\) 的次数.
Lemma 1.4.1(上穿不等式) 设 \(a,b\in\mathbb{R},\ a<b\),\(\{X_n,\mathcal{F}_n\}_n\) 是下鞅,则
Thm 1.4.2(下鞅收敛定理) 设 \(\{X_n, \mathcal{F}_n\}\) 为下鞅,且 \(\sup_{n \geq 1} \mathbb{E}|X_n| < +\infty\),则 \(\{X_n\}_{n \geq 1}\) 几乎必然收敛于一个极限 \(X_\infty \in L^1\).
Proof. 我们把不收敛的情况用数学语言进行刻画:
下面只需要证明概率是0就行了.
所以\(\mathbb{P}(\omega: n \to \infty,\ X_n(\omega) \text{ 不存在极限})=0\), \(\{X_n\}_{n \geq 1}\) 几乎必然收敛. 设极限是\(X_\infty\). 下面证明这个极限是属于\(L^1\)的.
1.5 反向鞅
定义1.5.1 设有一族单调下降的 \(\sigma\)-代数:
设有一族随机变量 \(\{X_n\}_{n \le -1}\) 适应这一族 \(\sigma\)-代数,而且满足
则称 \(\{X_n\}_{n \le -1}\) 是反向鞅.
定理 1.5.2 设 \(\{X_n, \mathcal{F}_n\}_{n \le 0}\) 为反向鞅,则极限 \(X_{-\infty} = \lim_{n \to -\infty} X_n\) 几乎处处(a.s.)存在,且在 \(L^1\) 意义下收敛.
证明
-
\(X_{-\infty} = \lim_{n \to -\infty} X_n\) 几乎处处(a.s.)存在.
固定 \(n\),考虑从 \(-n\) 到 \(0\) 的序列 \(X_{-n}, X_{-n+1}, \ldots, X_0\),\(\mathcal{F}_{-n} \subset \mathcal{F}_{-n+1} \subset \cdots \subset \mathcal{F}_0\),可以视为一个鞅. 对于任意的 \(a<b\),由上穿不等式:
\[\mathbb{E} R_n(a, b) \le \frac{\mathbb{E}(X_0 - a)^+ - \mathbb{E}(X_{-n} - a)^+}{b - a} \le \frac{\mathbb{E}(X_0 - a)^+}{b - a}. \]令 \(n \to \infty\),有
\[\mathbb{E} R_\infty(a, b) = \lim_{n \to \infty} \mathbb{E} R_n(a, b) \le \frac{\mathbb{E}(X_0 - a)^+}{b - a}, \]即 \(\mathbb{P}(R_\infty(a, b) < \infty) = 1\).
\[\mathbb{P}\left( \bigcup_{a < b, \, a,b \in \mathbb{Q}} \{ R_\infty(a, b) = \infty \} \right) \le \sum_{a < b, \, a,b \in \mathbb{Q}} \mathbb{P}(R_\infty(a, b) = \infty) = 0. \]故极限 \(X_{-\infty} := \lim_{n \to -\infty} X_n\) 几乎处处存在.
-
\(\{X_n, \mathcal{F}_n\}_{n \le 0}\) 一致可积.
注意到
\[X_n = \mathbb{E}(X_0 \mid \mathcal{F}_n) \quad \text{a.s.}, \]对任意的 \(K\),
\[\int_{\{|X_n| > K\}} |X_n| \, d\mathbb{P} \le \int_{\{|X_n| > K\}} \mathbb{E}(|X_0| \mid \mathcal{F}_n) \, d\mathbb{P} = \int_{\{|X_n| > K\}} |X_0| \, d\mathbb{P}. \]由于 \(X_0\) 是 \(L^1\) 可积的,由积分的绝对连续性,对任意的 \(\varepsilon > 0\),存在 \(\delta > 0\),只要 \(\mathbb{P}(|X_n| > K) < \delta\),就有 RHS \(< \varepsilon\).
又因为
\[\mathbb{P}(|X_n| > K) \le \frac{\mathbb{E}|X_n|}{K} \le \frac{\mathbb{E}|X_0|}{K}, \]所以 \(K\) 充分大时即可使 \(\mathbb{P}(|X_n| > K) < \delta\).
选取足够大的 \(K\),便可使:
\[\sup_{n \le 0} \int_{\{|X_n| > K\}} |X_n| \, d\mathbb{P} < \varepsilon. \] -
\(L^1\) 收敛.
由 a.s. 收敛 + 一致可积,可得 \(L^1\) 收敛.
下面就是利用反向鞅证明了强大数定律,非常重要.
例(SLLN) 设 \(\{X_n\}_{n \geqslant 1}\) 为独立同分布的,\(E|X_1| < +\infty\),则
证明
设 \(S_n = \sum_{k=1}^n X_k\),\(\mathcal{G}_n = \sigma(S_m : m \geqslant n)\),
可看出:
\(\Rightarrow \mathcal{G}_1 \supset \mathcal{G}_2 \supset \cdots \supset \mathcal{G}_n \supset \cdots\),定义 \(\mathcal{G}_\infty = \bigcap_{n=1}^\infty \mathcal{G}_n\),为尾 \(\sigma\)-代数.
固定 \(n \geqslant k \geqslant 1\). 令 \(Z_m = E(X_k \mid \mathcal{G}_m)\),\(\forall m > n > k \geqslant 1\),我们证明 \(\{Z_m\}_{m=1}^\infty\) 是反向鞅. 事实上任取 \(s > t\)(注:\(s > t > m > n > k \geqslant 1\)):
那么由反向鞅收敛定理:
下证 \(E(X_k \mid \mathcal{G}_n) = E(X_k \mid S_n)\) a.s.:注意 \(\mathcal{G}_n = \sigma(S_n, X_{n+1}, X_{n+2}, \cdots)\). 取
证明 \(E(E(X_k \mid \mathcal{G}_n) H) = E[E(X_k \mid S_n) H]\) 就行了:
\(\therefore E(X_k \mid \mathcal{G}_n) = E(X_k \mid S_n)\) a.s.,\(1 \leq k \leq n\).
即
而 \(E(X_1 \mid \mathcal{G}_\infty)\) 是关于尾 \(\sigma\)-代数 \(\mathcal{G}_\infty\) 可测的,所以几乎必然为常数,记 \(E(X_1 \mid \mathcal{G}_\infty) = c\),取期望有
所以

浙公网安备 33010602011771号