厦门大学第十九届景润杯真题(高等代数部分)

第 5 题

【题目】

(15 分) 求证:
(a). 对任意矩阵 \(A\),矩阵方程 \(AXA = A\) 均有解。
(b). 若矩阵方程 \(AY = C\)\(ZB = C\) 有解,则矩阵方程 \(AXB = C\) 也有解。

【解答】

(a)\(A\) 的秩为 \(r\),其等价标准形表示为:

\[A = P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} Q \]

其中 \(P, Q\) 分别为 \(m, n\) 阶非异阵(可逆矩阵)。

\(X = Q^{-1} \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m} P^{-1}\)

通过直接计算验证:

\[AXA = P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} Q \cdot Q^{-1} \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m} P^{-1} \cdot P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} Q \]

\[= P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m} \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} Q \]

\[= P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{m \times n} Q = A \]

故矩阵方程 \(AXA = A\) 必有解。

(b) 由 (a) 问结论,存在矩阵 \(M\) 使得 \(CMC = C\) 成立。

已知方程 \(AY = C\)\(ZB = C\) 有解,将其代入上式中:

\[AY \cdot M \cdot ZB = (AY) M (ZB) = C M C = C \]

整理上式可得:

\[A(YMZ)B = C \]

由此可知,\(X = YMZ\) 即为矩阵方程 \(AXB = C\) 的一个解。 \(\quad \square\)


第 6 题

【题目】

(10 分) 设 \(V, U\) 为有限维复线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V)\)\(\psi \in \mathcal{L}(U)\),并且存在 \(\sigma \in \mathcal{L}(V, U)\),使得 \(\sigma \varphi - \psi \sigma = 0\)。记 \(d(\lambda) = (f_{\varphi}(\lambda), f_{\psi}(\lambda))\),求证:\(\dim \ker \sigma \ge \dim V - \deg d(\lambda)\)

【解答】

我们将该线性算子的命题转化为等价的矩阵形式:
\(\dim V = n\)\(\dim U = m\)。在特定基底下,算子 \(\varphi, \psi, \sigma\) 分别对应矩阵 \(A \in \mathbb{C}^{n \times n}\)\(B \in \mathbb{C}^{m \times m}\)\(X \in \mathbb{C}^{n \times m}\)
算子关系 \(\sigma \varphi - \psi \sigma = 0\) 等价于矩阵方程 \(AX = XB\)
由于 \(\dim \ker \sigma = n - r(X)\),要证的结论等价于证明:

\[r(X) \le \deg d(\lambda) \]

\(X\) 的秩为 \(r\),将其进行标准形化简:

\[X = P \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix} Q \]

其中 \(P \in \mathbb{C}^{n \times n}\)\(Q \in \mathbb{C}^{m \times m}\) 为可逆矩阵。
\(AX = XB\) 可得:

\[(P^{-1} A P) \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix} (Q B Q^{-1}) \]

因此,不妨直接设 \(X = \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m}\)

此时,有关系式:

\[(\lambda I_n - A) \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m} = \begin{pmatrix} E_r & O \\ O & O \end{pmatrix}_{n \times m} (\lambda I_m - B) \quad (*) \]

设分块矩阵表示为:

\[\lambda I_n - A = \begin{pmatrix} A_1(\lambda)_{r \times r} & A_2(\lambda)_{r \times (n-r)} \\ A_3(\lambda)_{(n-r) \times r} & A_4(\lambda)_{(n-r) \times (n-r)} \end{pmatrix} \]

\[\lambda I_m - B = \begin{pmatrix} B_1(\lambda)_{r \times r} & B_2(\lambda)_{r \times (m-r)} \\ B_3(\lambda)_{(m-r) \times r} & B_4(\lambda)_{(m-r) \times (m-r)} \end{pmatrix} \]

将分块表示代入 \((*)\) 式两边展开相比较,得到:

\[\begin{pmatrix} A_1(\lambda) & O \\ A_3(\lambda) & O \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} B_1(\lambda) & B_2(\lambda) \\ O & O \end{pmatrix} \]

对照分块位置,必有:

\[A_1(\lambda) = B_1(\lambda), \quad A_3(\lambda) = O, \quad B_2(\lambda) = O \]

由此可得:

\[\lambda I_n - A = \begin{pmatrix} A_1(\lambda) & A_2(\lambda) \\ O & A_4(\lambda) \end{pmatrix} \implies |\lambda I_n - A| = |A_1(\lambda)| \cdot |A_4(\lambda)| \]

\[\lambda I_m - B = \begin{pmatrix} B_1(\lambda) & O \\ B_3(\lambda) & B_4(\lambda) \end{pmatrix} \implies |\lambda I_m - B| = |B_1(\lambda)| \cdot |B_4(\lambda)| = |A_1(\lambda)| \cdot |B_4(\lambda)| \]

上式表明,多项式 \(|A_1(\lambda)|\) 既是 \(|\lambda I_n - A|\) 的因式,又是 \(|\lambda I_m - B|\) 的因式。
因此,它必然整除两者的最大公约式 \(d(\lambda)\)

\[|A_1(\lambda)| \ \Big| \ d(\lambda) \]

从而在次数上满足:

\[\deg d(\lambda) \ge \deg |A_1(\lambda)| = r = r(X) \]

\(\dim \ker \sigma \ge \dim V - \deg d(\lambda)\) 成立。 \(\quad \square\)


第 7 题

【题目】

(10 分) 设实二次型 \(f(X) = X^T A X\),其中 \(n\) 阶实方阵 \(A\) 未必为对称矩阵,并且 \(\det A < 0\)。求证:存在实数 \(a_1, \dots, a_n\),使得 \(f(a_1, \dots, a_n) < 0\)

【解答】

对于实矩阵 \(A\),其复特征值必定共轭成对出现,共轭特征值的乘积总大于 \(0\)\(\lambda \bar{\lambda} = |\lambda|^2 > 0\))。
因为 \(\det A < 0\),所有特征值的乘积为负,这说明 \(A\) 必定存在奇数个实负特征值。
因此, \(A\) 至少存在一个实负特征值,记为 \(-\mu\)(其中 \(\mu > 0\))。

根据实舒尔(Schur)分解定理,存在一个实正交矩阵 \(P\) 使得 \(P^T A P = U\) 为实准上三角矩阵。由于 \(-\mu\) 是实特征值,我们可以通过调整特征值顺序,将其置于对角线的最右下角(即第 \(n\) 行第 \(n\) 列的 \(1 \times 1\) 分块)。

因此,矩阵 \(U\) 可以写为如下分块形式:

\[U = P^T A P = \begin{bmatrix} B & C \\ O & -\mu \end{bmatrix} \]

其中 \(B\)\((n-1) \times (n-1)\) 阶矩阵,\(C\)\((n-1) \times 1\) 阶列向量,左下角为零行向量 \(O_{1 \times (n-1)}\)

考虑 \(U\) 的对称化形式:

\[\frac{U + U^T}{2} = \begin{bmatrix} \frac{B+B^T}{2} & \frac{C}{2} \\ \frac{C^T}{2} & -\mu \end{bmatrix} \]

取实标准基底向量 \(\varepsilon_n = (0, 0, \dots, 0, 1)^T \in \mathbb{R}^n\),直接计算可得:

\[\varepsilon_n^T \left( P^T \frac{A + A^T}{2} P \right) \varepsilon_n = \varepsilon_n^T \left( \frac{U + U^T}{2} \right) \varepsilon_n = -\mu < 0 \]

即:

\[(P \varepsilon_n)^T \frac{A + A^T}{2} (P \varepsilon_n) < 0 \]

对于任意实向量 \(X\),二次型均满足 \(X^T A X = X^T \frac{A + A^T}{2} X\)
令实向量 \(a = (a_1, \dots, a_n)^T = P \varepsilon_n\),代入二次型得:

\[f(a) = a^T A a = a^T \frac{A + A^T}{2} a = (P \varepsilon_n)^T \frac{A + A^T}{2} (P \varepsilon_n) = -\mu < 0 \]

故存在实数 \(a_1, \dots, a_n\) 使得 \(f(a_1, \dots, a_n) < 0\) 成立。 \(\quad \square\)

posted @ 2026-07-03 15:23  asoeu  阅读(80)  评论(0)    收藏  举报