布布的线代笔记 3
0. 前序知识
1.行图、列图
2.高斯消元法:确定主元 → 消去主元下方所有系数 → 得到只含一个未知量的方程 → 回代得解
3.利用矩阵表示消元法:消去矩阵 \(E\),置换矩阵 \(P\),增广矩阵 i.e. \([A\boldsymbol b]\)
1. 矩阵
一个 \(m\) 行 \(m\) 列的矩阵称为 \(m \times m\) 矩阵,第 \(i\) 行第 \(j\) 列的元素用 \(a_{ij}\) 表示,称为 \(A\) 的 \((i,j)\) 元素
\[i.e. ~~A=\begin{bmatrix}
a_{11} & ... & a_{1j} & ... & a_{1n} \\
\vdots & & \vdots & & \vdots \\
a_{i1} & ... & a_{ij} & ... & a_{in} \\
\vdots & & \vdots & & \vdots \\
a_{m1} & ... & a_{mj} & ... & a_{mn} \\
\end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a_1 & ... & a_n\end{bmatrix}\]
行数,列数都相同的矩阵可以相加,矩阵可以乘以任意常数 \(C\)
\(i.e. ~~ \begin{bmatrix}
1&2&3\\4&5&6
\end{bmatrix} +
\begin{bmatrix}
1&0&1\\1&0&1
\end{bmatrix} =
\begin{bmatrix}
2&2&4\\5&5&7
\end{bmatrix}\)
\(i.e. ~~ 2\begin{bmatrix}
1&2&3\\4&5&6
\end{bmatrix} =
\begin{bmatrix}
2&4&6\\8&10&12
\end{bmatrix}\)
\(0\) 矩阵:所有元素都为 \(0\)
\(~~i.e. ~\begin{bmatrix}
0&0&0\\0&0&0\\0&0&0
\end{bmatrix}\)
方阵:\(m=n\)
\(~~i.e. ~\begin{bmatrix}
a_{11}&a_{12}&a_{13}\\a_{21}&a_{22}&a_{23}\\a_{31}&a_{32}&a_{33}
\end{bmatrix}\)
对角矩阵:非对角都是 \(0\) 的方阵
\(~~i.e. ~\begin{bmatrix}
a_{11}&0&0\\0&a_{22}&0\\0&0&a_{33}
\end{bmatrix}\)
2. 矩阵的乘法
\[A=\begin{bmatrix}
row~1\\...\\row~m
\end{bmatrix}, ~~B=\begin{bmatrix}
\boldsymbol b_1 & ... & \boldsymbol b_n
\end{bmatrix}\]
\[~~~~~~A\boldsymbol b_1 =
\begin{bmatrix}
\vec {row~1} \cdot \boldsymbol b_1\\...\\\vec {row~m} \cdot \boldsymbol b_1
\end{bmatrix} ~~~ A\boldsymbol b_2 ~ ...\]
\[\begin{aligned}
(AB)_{ij} &= a_{i1}b_{1j} + a_{i2}b_{2j}+...+a_{in}b_{nj}
=\sum\limits^n_{k=1}a_{ik}b_{kj} \\
(AB)_{i.j} & = (row~i~of~A) \cdot
(column~j~of~B)
\end{aligned}
\]
矩阵乘法是怎么来的?
\[ \left\{
\begin{aligned}
x' & = a_{11}x+a_{12}y \\
y' & = a_{21}x+a_{22}y
\end{aligned}
\right. ~~~~~
\begin{bmatrix}
x' \\ y'
\end{bmatrix}
= \begin{bmatrix}
a_{11} & a_{12} \\ a_{21} & a_{22}
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
x \\ y
\end{bmatrix}
\]
\[\left\{
\begin{aligned}
x'' & = b_{11}x'+b_{12}y' \\
y'' & = b_{21}x'+b_{22}y'
\end{aligned}
\right. ~~~~~
\begin{bmatrix}
x'' \\ y''
\end{bmatrix}
= \begin{bmatrix}
b_{11} & b_{12} \\ b_{21} & b_{22}
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
x' \\ y'
\end{bmatrix}
\]
用 \(x,y\) 表示 \(x'',y''\)
\[\begin{aligned}
x'' & = b_{11}(a_{11}x+a_{12}y)+b_{12}(a_{21}x+a_{22}y) \\
& = (b_{11}a_{11}+b_{12}a_{21})x + (b_{11}a_{12}+b_{12}a_{22})y \\
y'' &= (b_{21}a_{11}+b_{22}a_{21})x+(b_{21}a_{12}+b_{22}a_{22})y
\end{aligned}
\]
\[\begin{aligned}
\begin{bmatrix}
x'' \\ y''
\end{bmatrix}
& =
\begin{bmatrix}
b_{11}a_{11}+b_{12}a_{21} & b_{11}a_{12}+b_{12}a_{22}\\ b_{21}a_{11}+b_{22}a_{21} & b_{21}a_{12}+b_{22}a_{22}
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
x \\ y
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
b_{11} & b_{12} \\ b_{21} & b_{22}
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
a_{11} & a_{12} \\ a_{21} & a_{22}
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
x \\ y
\end{bmatrix}
\end{aligned}
\]
要想做矩阵 \(A,B\) 的乘法,要求 \(A\) 的列数 \(=B\) 的行数
\[A_{m\times n}B_{n\times p}=C_{m\times p}
\]
\(i.e. ~~ A_{23}=\begin{bmatrix}
a_{11} & a_{12} & a_{13}\\ a_{21} & a_{22} & a_{23}
\end{bmatrix} ~~~
B_{32}=\begin{bmatrix}
b_{11} & b_{12} \\
b_{21} & b_{22} \\
b_{31} & b_{32}
\end{bmatrix} \to
\begin{bmatrix}
x'' \\ y''
\end{bmatrix} =AB
\begin{bmatrix}
x \\ y
\end{bmatrix}\)
\(
\left\{
\begin{aligned}
x' & = b_{11}x + b_{12}y \\
y' & = b_{21}x + b_{22}y \\
z' & = b_{31}x + b_{32}y
\end{aligned}
\right. ~~ \to ~~ \left\{
\begin{aligned}
x'' & = a_{11}x' + a_{12}y' + a_{13}z' \\
y'' & = a_{21}x' + a_{22}y' + a_{23}z'
\end{aligned}
\right.
\)
其它两种理解方式
\[\begin{bmatrix}
1 & 1 \\ 2 & -1
\end{bmatrix}_{A}
\begin{bmatrix}
2 & 2 \\ 3 & 4
\end{bmatrix}_{B}
=
\begin{bmatrix}
5 & 6 \\ 1 & 0
\end{bmatrix}_{AB}
\]
\(i.~AB\) 的第 \(i\) 行 \(=A\) 的第 \(i\) 行 \(\times B\)
\[\begin{bmatrix}
1 & 1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
2 & 2 \\ 3 & 4
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
5 & 6
\end{bmatrix}
\]
\(ii.~AB\) 的第 \(j\) 列 \(=A \times B\) 的第\(j\)列
\[\begin{bmatrix}
1 & 1 \\ 2 & -1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
2 \\ 4
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
6 \\ 0
\end{bmatrix}
\]
3. 矩阵运算的性质
加法交换律:\(A+B=B+A\)
数乘分配律: \(c(A+B)=cA+cB\)
加法结合律:\(A+(B+C)=(A+B)+C\)
乘法左分配律:\(A(B+C)=AB+AC\)
乘法右分配律:\((A+B)C=AC+BC\)
乘法结合律:\(A(BC)=(AB)C\)
没有乘法交换律:\(AB\neq BA\) (例外:单位矩阵、数量矩阵)
\(AB=AC\) 不代表 \(B=C\) (不满足消去律,可逆才可消去)
\(AB=0\) 不代表 \(A=0\) 或 \(B=0\)
4. 矩阵的方幂
设 \(A\) 是 \(m \times n\) 的矩阵,\(p\) 是正整数,则 \(A^p=\underbrace{A~...~A}_{p个A}\) 称为矩阵 \(A\) 的 \(p\) 次幂
规定 \(A^0=I_{m \times n}\), 有 \(A^p \cdot A^q = A^{p+q},~~(A^p)^q=A^{pq}\),但 \((AB)^p \neq A^pB^p\)
5. 分块矩阵
分块矩阵乘法时:若矩阵 \(A\) 的列的划分与矩阵 \(B\) 的行的划分一致,可对 \(AB\) 进行分块运算
\[A =
\begin{bmatrix}
\begin{array}{ccc|c}
1 & 2 & 1 & 0 & 4 \\
3 & 5 & 0 & 2 & 3 \\ \hline
-1 & 2 & 2 & 1 & 0 \\
\end{array}
\end{bmatrix}
~~~
B =
\begin{bmatrix}
1 & 2 \\
0 & -1 \\
3 & 2 \\ \hline
1 & -1 \\
0 & 1
\end{bmatrix}
\]
\[A_{11} =
\begin{bmatrix}
1 & 2 & 1 \\ 3 & 5 & 0
\end{bmatrix}
~~
A_{12} =
\begin{bmatrix}
0 & 4 \\ 2 & 3
\end{bmatrix}
~~
A_{21}=\begin{bmatrix}
-1 & 2 & 2
\end{bmatrix}
~~
A_{22}=\begin{bmatrix}
1 & 0
\end{bmatrix}
\]
\[B_{11} =
\begin{bmatrix}
1 & 2\\ 0 & -1 \\ 3 & 2
\end{bmatrix}
~~
B_{21} =
\begin{bmatrix}
1 & -1 \\ 0 & 1
\end{bmatrix}
\]
\[A =
\begin{bmatrix}
A_{11} & A_{12} \\ A_{21} & A_{22}
\end{bmatrix}
~~
B =
\begin{bmatrix}
B_{11} \\ B_{22}
\end{bmatrix}
~
\Rightarrow
~
AB =
\begin{bmatrix}
A_{11}B_{11}+A_{12}B_{21} \\ A_{21}B_{11}+A_{22}B_{21}
\end{bmatrix}
\]
\[\begin{aligned}
A_{11}B_{11}+A_{12}B_{21} &=
\begin{bmatrix}
4 & 6 \\ 5 & 2
\end{bmatrix}
\\
A_{21}B_{11}+A_{22}B_{21} &=
\begin{bmatrix}
6 & -1
\end{bmatrix}
\end{aligned}
~
\Rightarrow
~
AB =
\begin{bmatrix}
4 & 6\\ 5 & 2 \\ 6 & -1
\end{bmatrix}
\]
将 \(m \times n\) 的矩阵 \(A\) 分为每列一块,\(n \times p\) 的矩阵 \(B\) 分为每行一块
\[\begin{bmatrix}
\begin{array}{c|c|c}
a_1 & ... & a_n
\end{array}
\end{bmatrix}_A
\begin{bmatrix}
b_1 \\ \hline
\vdots \\ \hline
b_n
\end{bmatrix}_B
=
\begin{bmatrix}
a_1b_1+...+a_nb_n
\end{bmatrix}_{AB}
\]
从线性组合的角度看矩阵乘法(矩阵可以看作向量)
矩阵 * 列向量 是关于 矩阵列 的 线性组合,系数是 列向量 的对应元素
行向量 * 矩阵 是关于 矩阵行 的 线性组合,系数是 行向量 的对应元素
\[\begin{aligned}
\begin{bmatrix}
1 & 1 \\ 2 & -1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
2 & 2 \\ 3 & 4
\end{bmatrix}
& =
\begin{bmatrix}
1 \\ 2
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
2 & 2
\end{bmatrix}
+
\begin{bmatrix}
1 \\ -1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
3 & 4
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
2 & 2 \\ 4 & 4
\end{bmatrix}
+
\begin{bmatrix}
3 & 4 \\ -3 & -4
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
5 & 6 \\ 1 & 0
\end{bmatrix}
\end{aligned}
\]
6. 逆矩阵
若方阵 \(A\) 存在矩阵 \(B\),满足 \(AB=BA=I\),则 \(A\) 可逆,称 \(B\) 是 \(A\) 的逆矩阵,记 \(A^{-1}\)
有 \(A^{-1}A = AA^{-1} = A^{0} = I\),\(A\boldsymbol{x}=\boldsymbol{b}~\Rightarrow~\boldsymbol{x}=A^{-1}\boldsymbol{b}\)
不可逆矩阵也称为奇异矩阵,可逆矩阵也称为非奇异矩阵
7. 矩阵可逆的性质
\(1.~n \times n\) 的方阵的逆矩阵存在当且仅当消元法得到 \(n\) 个主元
\(2.~\)矩阵 \(A\) 不可能存在两个不同的逆矩阵,若 \(A\) 有 \(BA=I, ~AC=I\) 则 \(B=C\)
\(3.~\)若矩阵 \(A\) 可逆,则 \(A\boldsymbol{x}=\boldsymbol{b}\) 有唯一解 \(\boldsymbol{x}=A^{-1}\boldsymbol{b}\)
\(4.~\)若 \(A\boldsymbol{x}=\boldsymbol{0}\) 有非零解,则矩阵 \(A\) 不可逆
\(5.~2\times 2\) 矩阵
\(A =
\begin{bmatrix}
a & b \\ c & d
\end{bmatrix}\) 可逆 \(~~\Leftrightarrow~~ ad-bc \neq 0\) 且有 \(A^{-1}=\cfrac{1}{ad-bc}
\begin{bmatrix}
d & -b \\ -c & a
\end{bmatrix}\)
\(6.~对角矩阵可逆 ~\Leftrightarrow~\) 其对角元都不为 \(0\),且有:
\[A=
\begin{bmatrix}
d_1 & & 0 \\ & \ddots & \\ 0 & & d_n
\end{bmatrix} ~~~~ A^{-1} =
\begin{bmatrix}
\cfrac{1}{d_1} & & 0 \\ & \ddots & \\ 0 & & \cfrac{1}{d_n}
\end{bmatrix}\]
\(定理:\) 若 \(n\) 阶方阵 \(A,B\) 都可逆,则 \(AB\) 可逆,\((AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1}\)
8. Gauss - Jordan 消元法
假设有 \(3\times 3\) 矩阵 \(A\),有逆矩阵 \(A^{-1}\),则有:
\[AA^{-1}=A
\begin{bmatrix}
\boldsymbol{x_1} & \boldsymbol{x_2} & \boldsymbol{x_3}
\end{bmatrix}_{A^{-1}的列向量}=
\begin{bmatrix}
\boldsymbol{e_1} & \boldsymbol{e_2} & \boldsymbol{e_3}
\end{bmatrix}_{单位矩阵}=I\]
\[A\boldsymbol{x_1}=\boldsymbol{e_1},~~A\boldsymbol{x_2}=\boldsymbol{e_2},~~A\boldsymbol{x_3}=\boldsymbol{e_3}
\]
\[Multiply~
\begin{bmatrix}
A~I
\end{bmatrix}~by~A^{-1}~to~get~
\begin{bmatrix}
I~A^{-1}
\end{bmatrix}
\]
\[i.e.~~ \begin{aligned}
\begin{bmatrix}
A~I
\end{bmatrix}
&= \begin{bmatrix}
\begin{array}{ccc|ccc}
1 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 2 & 1 & 3 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1
\end{array}
\end{bmatrix}
~\stackrel{R_2-2R_1}{\longrightarrow}~
\begin{bmatrix}
\begin{array}{ccc|ccc}
1 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 3 & -2 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1
\end{array}
\end{bmatrix} \\\\
& \stackrel{R_2-3R_3}{\longrightarrow}
\begin{bmatrix}
\begin{array}{ccc|ccc}
1 & 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & -2 & 1 & -3 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1
\end{array}
\end{bmatrix}
= \begin{bmatrix}
I~A^{-1}
\end{bmatrix}
\end{aligned}\]
若 \(A\) 有 \(AB=I\),则 \(BA=I,~~B=A^{-1}\)