【深度学习数学基础:线性代数】4. 线性空间及线性映射:4.3 重根与重数

4. 特征值特征向量

4.3 重根与重数

【补】行列式计算方法

1. 余子式

\(n\)阶行列式中,去掉元素\(a_{ij}\)所在的第\(i\)行、第\(j\)列元素,由剩下的元素按原来的位置与顺序组成的\(n-1\)阶行列式称为元素\(a_{ij}\)的余子式,记作\(M_{ij}\),即

\[M_{ij} = \left| \begin{array}{cccccc} a_{11} & \cdots & a_{1,j-1} & a_{1,j+1} & \cdots & a_{1n} \\ \vdots & & \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{i-1,1} & \cdots & a_{i-1,j-1} & a_{i-1,j+1} & \cdots & a_{i-1,n} \\ a_{i+1,1} & \cdots & a_{i+1,j-1} & a_{i+1,j+1} & \cdots & a_{i+1,n} \\ \vdots & & \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{n1} & \cdots & a_{n,j-1} & a_{n,j+1} & \cdots & a_{nn} \end{array} \right| \]

2. 代数余子式

余子式\(M_{ij}\)\((-1)^{i+j}\)后称为\(a_{ij}\)的代数余子式,记作\(A_{ij}\),即

\[A_{ij} = (-1)^{i+j}M_{ij} \]

显然也有\(M_{ij} = (-1)^{i+j}A_{ij}\)

3. 行列式按某一行(列)展开的展开公式

目的:降阶,即\(n\)阶降成\(n\)\(n-1\)
展开原则:某一行(列)为0的元素越多越好

行列式等于行列式的某行(列)元素分别乘其相应的代数余子式后再求和,即

\[|\boldsymbol{A}| = \begin{cases} a_{i1}A_{i1} + a_{i2}A_{i2} + \cdots + a_{in}A_{in} = \sum_{j=1}^{n}a_{ij}A_{ij} & (i=1,2,\cdots,n) \\ a_{1j}A_{1j} + a_{2j}A_{2j} + \cdots + a_{nj}A_{nj} = \sum_{i=1}^{n}a_{ij}A_{ij} & (j=1,2,\cdots,n) \end{cases} \]

但行列式的某行(列)元素分别乘另一行(列)元素的代数余子式后再求和,结果为零,即

\[\begin{cases} a_{i1}A_{k1} + a_{i2}A_{k2} + \cdots + a_{in}A_{kn} = 0, & i \neq k \\ a_{1j}A_{1k} + a_{2j}A_{2k} + \cdots + a_{nj}A_{nk} = 0, & j \neq k \end{cases} \]

\[D_4 = \left| \begin{array}{cccc} 2 & -1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 & -1 \\ -1 & 0 & 0 & 2 \end{array} \right| = (\quad) \]

(A)17
(B)15
(C)13
(D)11

:应选(B)。按第一列展开

\[\begin{aligned} D_4 & = \left| \begin{array}{cccc} 2 & -1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & 2 & -1 \\ -1 & 0 & 0 & 2 \end{array} \right| \\ & = 2\left| \begin{array}{ccc} 2 & -1 & 0 \\ 0 & 2 & -1 \\ 0 & 0 & 2 \end{array} \right| - 1 \times (-1)^{4+1}\left| \begin{array}{ccc} -1 & 0 & 0 \\ 2 & -1 & 0 \\ 0 & 2 & -1 \end{array} \right| \\ & = 16 - 1 = 15 \end{aligned} \]

故选(B)。

【补】解线性方程组的方法

一、线性方程组与向量组其实是一回事

我们来看一般的非齐次线性方程组:

\[\left\{ \begin{array}{c} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \cdots + a_{1n}x_n = b_1 \\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \cdots + a_{2n}x_n = b_2 \\ \cdots \cdots \\ a_{m1}x_1 + a_{m2}x_2 + \cdots + a_{mn}x_n = b_m \end{array} \right. \]

该方程组的系数矩阵

\[\boldsymbol{A} = \left[ \begin{array}{cccc} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} \end{array} \right] \]

就是若干个列向量拼成的,且其增广矩阵

\[\left[ \begin{array}{cccc:c} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} & b_1 \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} & b_2 \\ \vdots & \vdots & & \vdots & \vdots \\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} & b_m \end{array} \right] \]

就是系数矩阵再添加一个列向量拼成的。

仔细观察,把上述方程组写成向量的形式便不难看出,该方程组的未知数就是向量组中各成员的系数:

\[x_1\boldsymbol{\alpha}_1 + x_2\boldsymbol{\alpha}_2 + \cdots + x_n\boldsymbol{\alpha}_n = \boldsymbol{\beta} \]

其中:

\[\boldsymbol{\alpha}_j = \left[ \begin{array}{c} a_{1j} \\ a_{2j} \\ \vdots \\ a_{mj} \end{array} \right], \quad j = 1, 2, \cdots, n, \quad \boldsymbol{\beta} = \left[ \begin{array}{c} b_1 \\ b_2 \\ \vdots \\ b_m \end{array} \right] \]

所以从本质上说,方程组问题就是向量组问题,方程组和向量组是同一个问题的两种表现形式,其本质一样,所以解决方法也一样。

求解线性方程组,就是对增广矩阵作初等行变换,化成行阶梯形矩阵,然后求解。这个基本方法贯穿这门课程始终。

接下来,该方程组有无穷多解时,如何表示出所有的解?这又是某个(无穷)向量组用什么"代表"来表示的问题。这个"代表"就是基础解系。于是,解线性方程组便成了这一部分的关键。

解方程组所得到的解\(x_1, x_2, \cdots, x_n\)就是描述向量与向量之间关系的表示系数。

二、齐次线性方程组

1. 方程组的三种形式

(1) 代数形式\(m\) 个方程,\(n\) 个未知量):

\[\begin{cases} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \cdots + a_{1n}x_n = 0, \\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \cdots + a_{2n}x_n = 0, \\ \cdots \cdots \\ a_{m1}x_1 + a_{m2}x_2 + \cdots + a_{mn}x_n = 0 \end{cases} \tag{I} \]

(2) 向量形式
列向量的线性组合为零向量:

\[x_1\boldsymbol{\alpha}_1 + x_2\boldsymbol{\alpha}_2 + \cdots + x_n\boldsymbol{\alpha}_n = \boldsymbol{0} \]

其中列向量:

\[\boldsymbol{\alpha}_j = \begin{bmatrix} a_{1j} \\ a_{2j} \\ \vdots \\ a_{mj} \end{bmatrix}, \quad j=1,2,\cdots,n \]

(3) 矩阵形式
系数矩阵与未知向量的乘积为零向量:

\[\boldsymbol{A}_{m \times n}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0} \]

其中:

\[\boldsymbol{A} = \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} \end{bmatrix}, \quad \boldsymbol{x} = \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ \vdots \\ x_n \end{bmatrix} \]

2. 有解的条件
  • \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) = n\)(即 \(\boldsymbol{\alpha}_1, \boldsymbol{\alpha}_2, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_n\) 线性无关)时,方程组 (I) 有 唯一零解
  • \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) = r < n\)(即 \(\boldsymbol{\alpha}_1, \boldsymbol{\alpha}_2, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_n\) 线性相关)时,方程组 (I) 有 非零解(无穷多解),且含 \(n\!-\!r\) 个线性无关解。
3. 解的性质

\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{\xi}_1 = \boldsymbol{0}\)\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{\xi}_2 = \boldsymbol{0}\),则对任意常数 \(k_1, k_2\),有:

\[\boldsymbol{A}(k_1\boldsymbol{\xi}_1 + k_2\boldsymbol{\xi}_2) = \boldsymbol{0} \]

4. 基础解系与解的结构
(1) 基础解系的定义

\(\boldsymbol{\xi}_1, \boldsymbol{\xi}_2, \cdots, \boldsymbol{\xi}_{n-r}\) 满足(\(r(\boldsymbol{A}) < n\)):
① 是 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 的解;
线性无关
\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 的任一解均可由 \(\boldsymbol{\xi}_1, \boldsymbol{\xi}_2, \cdots, \boldsymbol{\xi}_{n-r}\) 线性表示,
则称 \(\boldsymbol{\xi}_1, \boldsymbol{\xi}_2, \cdots, \boldsymbol{\xi}_{n-r}\)\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)基础解系

(2) 通解的形式

\(\boldsymbol{\xi}_1, \boldsymbol{\xi}_2, \cdots, \boldsymbol{\xi}_{n-r}\) 是基础解系,则方程组的 通解 为:

\[k_1\boldsymbol{\xi}_1 + k_2\boldsymbol{\xi}_2 + \cdots + k_{n-r}\boldsymbol{\xi}_{n-r} \]

\(k_1, k_2, \cdots, k_{n-r}\) 为任意常数。)

上述集合称为 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)解空间(所有解构成的线性空间)。

5. 求解方法与步骤
  1. 化行阶梯形矩阵
    对系数矩阵 \(\boldsymbol{A}\) 作初等行变换,化为 行阶梯形 \(\boldsymbol{B}\)(或行最简形)。
    初等行变换保持解不变,故 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)\(\boldsymbol{B}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 同解。设 \(r(\boldsymbol{A}) = r\)\(\boldsymbol{B}\) 形式为:

    \[\boldsymbol{B} = \begin{bmatrix} c_{11} & c_{12} & \cdots & c_{1r} & \cdots & c_{1n} \\ 0 & c_{22} & \cdots & c_{2r} & \cdots & c_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots & & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & c_{rr} & \cdots & c_{rn} \\ 0 & 0 & \cdots & 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & & \vdots & & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & 0 & \cdots & 0 \end{bmatrix}_{m \times n} \]

  2. 选取自由变量
    \(\boldsymbol{B}\) 中选一个秩为 \(r\) 的列子矩阵,剩余列对应的未知量为 自由变量(共 \(n\!-\!r\) 个)。

  3. 求基础解系与通解
    令自由变量取单位向量组,回代求基础解系 \(\boldsymbol{\xi}_1, \cdots, \boldsymbol{\xi}_{n-r}\),再写出通解。

例 齐次线性方程组的通解求解

方程组

\[\begin{cases} x_1 + x_2 - 3x_4 - x_5 = 0, \\ x_1 - x_2 + 2x_3 - x_4 = 0, \\ 4x_1 - 2x_2 + 6x_3 + 3x_4 - 4x_5 = 0, \\ 2x_1 + 4x_2 - 2x_3 + 4x_4 - 7x_5 = 0 \end{cases} \]

步骤1:初等行变换化阶梯形

系数矩阵 \(\boldsymbol{A}\) 的变换过程:

\[\boldsymbol{A} = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 1 & -1 & 2 & -1 & 0 \\ 4 & -2 & 6 & 3 & -4 \\ 2 & 4 & -2 & 4 & -7 \end{bmatrix} \]

  1. 第一步:消元第一列
    第一行 \(\times (-1)\) 加至第二行,\(\times (-4)\) 加至第三行,\(\times (-2)\) 加至第四行:

    \[\xrightarrow[ \begin{subarray}{c} (-1)\text{倍加至第二行} \\ (-4)\text{倍加至第三行} \\ (-2)\text{倍加至第四行} \end{subarray} ]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 0 & -2 & 2 & 2 & 1 \\ 0 & -6 & 6 & 15 & 0 \\ 0 & 2 & -2 & 10 & -5 \end{bmatrix} \]

  2. 第二步:消元第二列
    第二行 \(\times (-3)\) 加至第三行,\(\times 1\) 加至第四行:

    \[\xrightarrow[ \begin{subarray}{c} (-3)\text{倍加至第三行} \\ (1)\text{倍加至第四行} \end{subarray} ]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 0 & -2 & 2 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 9 & -3 \\ 0 & 0 & 0 & 12 & -4 \end{bmatrix} \]

  3. 第三步:消元第四列
    第三行 \(\times (-\frac{4}{3})\) 加至第四行:

    \[\xrightarrow{(-\frac{4}{3})\text{倍加至第四行}} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 0 & -2 & 2 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 9 & -3 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \]

  4. 第四步:简化第三行
    第三行 \(\times \frac{1}{3}\)

    \[\xrightarrow{\times \frac{1}{3}\text{(第三行)}} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 0 & -2 & 2 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 3 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \boldsymbol{B} \]

此时 \(r(\boldsymbol{A}) = r(\boldsymbol{B}) = 3\)\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)\(\boldsymbol{B}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 同解。

步骤2:选取自由变量

选第一、二、四列(秩为3),剩余第三、五列对应 自由变量\(x_3, x_5\)

步骤3:求通解

\(x_3 = k_1\)\(x_5 = 3k_2\)(令 \(x_5 = 3k_2\) 简化 \(x_4 = \frac{x_5}{3} = k_2\)),回代 \(\boldsymbol{B}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)

  • 第二行\(-2x_2 + 2x_3 + 2x_4 + x_5 = 0 \implies x_2 = x_3 + x_4 + \frac{x_5}{2} = k_1 + k_2 + \frac{5}{2}k_2\)
  • 第一行\(x_1 + x_2 - 3x_4 - x_5 = 0 \implies x_1 = -x_2 + 3x_4 + x_5 = -k_1 + \frac{7}{2}k_2\)

整理解向量:

\[\begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \\ x_4 \\ x_5 \end{bmatrix} = k_1\begin{bmatrix} -1 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} + k_2\begin{bmatrix} \dfrac{7}{2} \\ \dfrac{5}{2} \\ 0 \\ 1 \\ 3 \end{bmatrix} \]

\(k_1, k_2\) 为任意常数。)

【注】
  1. 自由变量的选取\(x_2, x_3\)\(x_2, x_5\)\(x_3, x_4\) 也可作为自由变量(因阶梯形中列地位等同)。

  2. 行最简形回代(补充方法):
    \(\boldsymbol{B}\) 继续变换为 行最简形 \(\boldsymbol{C}\)

    \[\boldsymbol{B} \xrightarrow[ \begin{subarray}{c} \times (-\frac{1}{2})\text{(第二行)} \\ \times \frac{1}{3}\text{(第三行)} \end{subarray} ]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & -3 & -1 \\ 0 & 1 & -1 & -1 & -\frac{1}{2} \\ 0 & 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{3} \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \]

    \[\xrightarrow[ \begin{subarray}{c} 2\text{倍加至第二行} \\ 3\text{倍加至第一行} \end{subarray} ]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 0 & 0 & -2 \\ 0 & 1 & -1 & 0 & -\frac{5}{6} \\ 0 & 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{3} \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \]

    \[\xrightarrow{(-1)\text{倍加至第一行}} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 1 & 0 & -\frac{7}{6} \\ 0 & 1 & -1 & 0 & -\frac{5}{6} \\ 0 & 0 & 0 & 1 & -\frac{1}{3} \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \boldsymbol{C} \]

    \(x_3 = k_1\)\(x_5 = 3k_2\),则 \(x_4 = k_2\)\(x_2 = k_1 + \frac{5}{2}k_2\)\(x_1 = -k_1 + \frac{7}{2}k_2\),通解与之前一致。

三、非齐次线性方程组

1. 方程组的三种形式
(1) 代数形式\(m\) 个方程,\(n\) 个未知量):

\[\begin{cases} a_{11}x_1 + a_{12}x_2 + \cdots + a_{1n}x_n = b_1, \\ a_{21}x_1 + a_{22}x_2 + \cdots + a_{2n}x_n = b_2, \\ \cdots \cdots \\ a_{m1}x_1 + a_{m2}x_2 + \cdots + a_{mn}x_n = b_m \end{cases} \tag{II} \]

(2) 向量形式

列向量的线性组合:

\[x_1\boldsymbol{\alpha}_1 + x_2\boldsymbol{\alpha}_2 + \cdots + x_n\boldsymbol{\alpha}_n = \boldsymbol{b} \]

其中列向量:

\[\boldsymbol{\alpha}_j = \begin{bmatrix} a_{1j} \\ a_{2j} \\ \vdots \\ a_{mj} \end{bmatrix}, \quad j=1,2,\cdots,n, \quad \boldsymbol{b} = \begin{bmatrix} b_1 \\ b_2 \\ \vdots \\ b_m \end{bmatrix} \]

(3) 矩阵形式与增广矩阵

系数矩阵与未知向量的乘积:

\[\boldsymbol{A}_{m \times n}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b} \]

其中:

\[\boldsymbol{A} = \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} \end{bmatrix}, \quad \boldsymbol{x} = \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ \vdots \\ x_n \end{bmatrix} \]

增广矩阵(记为 \([\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}]\)):

\[\left[ \begin{array}{cccc:c} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n} & b_1 \\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n} & b_2 \\ \vdots & \vdots & & \vdots & \vdots \\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} & b_m \end{array} \right] \]

2. 有解的条件
  • \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) \neq \boldsymbol{r}([\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}])\)(即 \(\boldsymbol{b}\) 不能由 \(\boldsymbol{\alpha}_1, \boldsymbol{\alpha}_2, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_n\) 线性表示),则方程组 无解
  • \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) = \boldsymbol{r}([\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}]) = n\)(即 \(\boldsymbol{\alpha}_1, \boldsymbol{\alpha}_2, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_n\) 线性无关,且 \(\boldsymbol{\alpha}_1, \boldsymbol{\alpha}_2, \cdots, \boldsymbol{\alpha}_n, \boldsymbol{b}\) 线性相关),则方程组 有唯一解
  • \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) = \boldsymbol{r}([\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}]) = r < n\),则方程组 有无穷多解
3. 解的性质

\(\boldsymbol{\eta}_1, \boldsymbol{\eta}_2, \boldsymbol{\eta}\) 是非齐次线性方程组 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\) 的解,\(\boldsymbol{\xi}\) 是对应齐次方程组 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 的解,则:

  1. \(\boldsymbol{\eta}_1 - \boldsymbol{\eta}_2\)\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 的解;
  2. \(k\boldsymbol{\xi} + \boldsymbol{\eta}\)\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\) 的解(\(k\) 为任意常数)。
4. 求解方法与步骤
  1. 导出组 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\) 的通解:\(k_1\boldsymbol{\xi}_1 + k_2\boldsymbol{\xi}_2 + \cdots + k_{n-r}\boldsymbol{\xi}_{n-r}\)
  2. \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\)一个特解 \(\boldsymbol{\eta}\)\(\boldsymbol{\Rightarrow}\) 非齐次通解 = 齐次通解 + 非齐次特解);
  3. 非齐次通解为:

\[k_1\boldsymbol{\xi}_1 + k_2\boldsymbol{\xi}_2 + \cdots + k_{n-r}\boldsymbol{\xi}_{n-r} + \boldsymbol{\eta} \]

\(k_1, \dots, k_{n-r}\) 为任意常数。)

\[\boldsymbol{A} = \begin{bmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ 0 & \lambda-1 & 0 \\ 1 & 1 & \lambda \end{bmatrix}, \quad \boldsymbol{b} = \begin{bmatrix} a \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} \]

已知 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\) 存在两个不同的解(\(\boldsymbol{\Rightarrow}\) 即有无穷多解)。

(1) 求 \(\lambda, a\) 的值

非齐次方程组有两个不同解 \(\implies\) 有无穷多解 \(\implies\) 系数行列式 \(|\boldsymbol{A}| = 0\)

\[|\boldsymbol{A}| = \begin{vmatrix} \lambda & 1 & 1 \\ 0 & \lambda-1 & 0 \\ 1 & 1 & \lambda \end{vmatrix} = (\lambda-1)^2(\lambda+1) = 0 \]

解得 \(\lambda = -1\)\(\lambda = 1\)

  • \(\lambda = 1\),增广矩阵变换:

\[[\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}] = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & a \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 \end{bmatrix} \xrightarrow[\text{互换行}]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & a-1 \end{bmatrix} \]

此时 \(\boldsymbol{r}(\boldsymbol{A}) = 1\)\(\boldsymbol{r}([\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}]) = 2\)无解,故 \(\lambda = 1\) 舍去。

  • \(\lambda = -1\),增广矩阵变换:

\[[\boldsymbol{A} \mid \boldsymbol{b}] = \begin{bmatrix} -1 & 1 & 1 & a \\ 0 & -2 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & -1 & 1 \end{bmatrix} \xrightarrow[\text{互换行}+\text{倍加行}]{} \begin{bmatrix} 1 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & a+2 \end{bmatrix} \]

有解 \(\implies a+2 = 0 \implies a = -2\)

综上:\(\boldsymbol{\lambda = -1}\)\(\boldsymbol{a = -2}\)

(2) 求方程组 \(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\) 的通解

\(\lambda = -1, a = -2\) 的增广矩阵继续变换:

\[\begin{bmatrix} 1 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \xrightarrow{\text{行简化}} \begin{bmatrix} 1 & 0 & -1 & \dfrac{3}{2} \\ 0 & 1 & 0 & -\dfrac{1}{2} \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \]

  • 导出组通解\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)):
    自由变量 \(x_3 = k\),得基础解系 \(\boldsymbol{\xi} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix}\)

  • 非齐次特解\(\boldsymbol{A}\boldsymbol{x} = \boldsymbol{b}\)):
    \(x_3 = 0\),得 \(\boldsymbol{\eta} = \begin{bmatrix} \dfrac{3}{2} \\ -\dfrac{1}{2} \\ 0 \end{bmatrix}\)

故通解为:

\[\boldsymbol{x} = \frac{1}{2}\begin{bmatrix} 3 \\ -1 \\ 0 \end{bmatrix} + k\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} \]

\(k\) 为任意常数。)

重根与重数

特征值的重数称为代数重数,特征值所对应的特征向量所构成空间的维数,称为几何重数

\[1 \leq \text{几何重数} \leq \text{代数重数} \]

\[|A-\lambda I| = \left| \begin{pmatrix} -1 & 1 & 0 \\ -4 & 3 & 0 \\ 1 & 0 & 2 \end{pmatrix} - \begin{pmatrix} \lambda & 0 & 0 \\ 0 & \lambda & 0 \\ 0 & 0 & \lambda \end{pmatrix} \right| = \left| \begin{pmatrix} -1-\lambda & 1 & 0 \\ -4 & 3-\lambda & 0 \\ 1 & 0 & 2-\lambda \end{pmatrix} \right| \]

\[=\left| \begin{pmatrix} -1-\lambda & 1 & 0 \\ -4 & 3-\lambda & 0 \\ 1 & 0 & 2-\lambda \end{pmatrix} \right| = (2-\lambda) \cdot (-1)^{3+3} \cdot \begin{vmatrix} -1-\lambda & 1 \\ -4 & 3-\lambda \end{vmatrix} = (2-\lambda) \cdot \left[ (-1-\lambda)(3-\lambda) - 1 \cdot (-4) \right] = (2-\lambda) \cdot (\lambda^2 - 2\lambda + 1) = (2-\lambda)(1-\lambda)^2 \]

因而有

\[(2-\lambda)(1-\lambda)^{2}=0 \rightarrow \lambda_{1}=2, \lambda_{2}=\lambda_{3}=1 \]

对于 \(\lambda_{1}=2\),解方程 \((A-2I)\boldsymbol{x}=\mathbf{0}\)\(\boldsymbol{p}_{1}=(0,0,1)^{T}\),所以 \(\lambda_{1}\) 对应的特征向量为 \(k\boldsymbol{p}_{1}\)

对于 \(\lambda_{2}=\lambda_{3}=1\),解方程 \((A-I)\boldsymbol{x}=\mathbf{0}\)\(\boldsymbol{p}_{2}=(-1,-2,1)^{T}\),所以 \(\lambda_{2}=\lambda_{3}\) 对应的特征向量为 \(k\boldsymbol{p}_{2}\)。此时代数重数为 2,几何重数为 1。(因为\(\{k\boldsymbol{p}_2\}\)所张成的向量空间是1维的(因为这个特征重根对应的特征向量只有1个))

解方程过程如下:

(1) 对 \(\lambda_1 = 2\)

构造矩阵 \(A - 2I\)

\[A - 2I = \begin{pmatrix} -3 & 1 & 0 \\ -4 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} \]

解方程组 \((A - 2I)\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)

  • 第三行:\(x_1 = 0\)
  • 代入前两行:\(x_2 = 0\)
  • \(x_3\) 为自由变量(设为 \(k\)),得解:

\[\boldsymbol{x} = k \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} \implies \text{特征向量:} \ k\boldsymbol{p}_1 \ (\boldsymbol{p}_1 = (0,0,1)^T, \ k \neq 0) \]

(2) 对 \(\lambda_2 = \lambda_3 = 1\)

构造矩阵 \(A - I\)

\[A - I = \begin{pmatrix} -2 & 1 & 0 \\ -4 & 2 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \end{pmatrix} \]

解方程组 \((A - I)\boldsymbol{x} = \boldsymbol{0}\)

  • 前两行线性相关,有效方程:\(\begin{cases} x_2 = 2x_1 \\ x_3 = -x_1 \end{cases}\)
  • \(x_1 = k\)(自由变量),得解:

\[\boldsymbol{x} = k \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ -1 \end{pmatrix} \implies \text{取 } k=-1, \text{ 特征向量:} \ k\boldsymbol{p}_2 \ (\boldsymbol{p}_2 = (-1,-2,1)^T, \ k \neq 0) \]

posted @ 2025-07-08 14:03  秦瑞迁  阅读(295)  评论(0)    收藏  举报