14-格的用法大全

第14课 格的用法大全

Case Usage (Causuum Ūsus)

拉丁语六个格就是六种"功能标签"。本课把每个格的全部核心用法一次讲透,例句尽量取自我们的持续文本(B.G. 1.1–1.6),让你边学边复习。

14.0 六格总览

拉丁名 核心功能 回答的问题 西语近似手段
主格 nōminātīvus 主语、表语、呼语外置称呼 谁?是什么? 主语位置
属格 genitīvus 所属、部分、描述、宾格性/主观性 谁的?哪一个? de + 名词
与格 datīvus 间接对象、利害关系、持有 给谁?对谁? le / les 等克利提克
宾格 accūsātīvus 直接对象、方向、时间长度、不定式主语 什么?到哪里?多久? 直接对象(无 a 的)
夺格 ablātīvus 工具方式伴随原因时间地点比较…… 用什么?何时何地?为何? con / en / por / de
呼格 vocātīvus 直接称呼 喂,你! ¡Oye, Juan!

14.1 主格(Nōminātīvus)

功能一:主语(subject)

Belgae incolunt. ——比尔及人居住。(B.G. 1.1)
Garumna flūmen dīvidit. ——加龙纳河隔开。(B.G. 1.1)

功能二:表语主格(predicate nominative)

用于系动词 sum 及半系动词 fiō(成为)、videor(显得)、appellor/dicor/nominor(被称为)、maneō(保持)等之后:

...et ā populō Rōmānō amīcus appellātus erat.(B.G. 1.3)
——曾被罗马人民称为"朋友"。amīcus 是与 Orgetorīx 同指的主格表语(被动句中主格而非夺格!对比工具夺格 ā populō Rōmānō)。
【西语对照】Había sido llamado amigo por el pueblo romano. ——西语同样用主格补语+por 引出施动者。

...inter fīnēs Helvētiōrum et coloniam nostram, quae Genava dīcitur...(B.G. 1.6)
——那座被称为"日内瓦"的殖民地。Genava 表语主格。

注意被动句陷阱:表语用主格(amīcus appellātus est ✓),而真正的施动者才用 ā/ab + 夺格


14.2 属格(Genitīvus)

用法 说明 例句
所有属格 possessive A 的 B moenia Rōmae(罗马的城墙,Aen. 1.7);fīnēs Belgarum(比尔及人的边界)
部分属格 partitive 整体中的一部分 hōrum omnium fortissimī(他们所有人中最强的);quis eōrum(他们当中谁);homīnum mīlia decem(一万人=人的一万"千")
主观属格 subjective 名词是动作发出者 coniūrātiōnem nōbilitātis(贵族们策划的阴谋,B.G. 1.2)
宾格性属格 objective 名词是动作承受者 regnī cupiditāte(对王权的贪欲——渴望"得到"王权,B.G. 1.2)
描述属格 description 性质描写(常带形容词) vir magnae virtūtis(具有伟大德性的人)
同位属格 appositional 同类细分 flūminis Rhēnī(莱茵河[这条河]的下游部分,B.G. 1.1)

主观 vs 宾格性属格辨析(同一句话里出现两种!):
coniūrātiōnem nōbilitātis fēcit ——阴谋由贵族发起 → 主观属格
regnī cupiditāte ——贪欲指向王权 → 宾格性属格
判断法:问自己"名词是'谁做的'还是'对什么的'"。

【西语对照】

  • 所有:los muros de Roma ↔ moenia Rōmae
  • 部分:uno de nosotros ↔ ūnus nostrum¿quién de ellos? ↔ quis eōrum?
  • 西语 de 一肩挑所有功能;拉丁属格分工更细但形式统一——翻译时先判断语义类型再选词。

14.3 与格(Datīvus)

用法 说明 例句
间接对象 indirect object 动作的接受者 cīvitātī persuāsit(说服了族人);persuādet Casticō, Sēquanō(说服卡斯蒂库斯,一个塞夸尼人)
利害与格 dative of reference/interest "对某人而言/在某人看来" sibi satis esse dūxērunt(认为对自己来说足够了)
持有与格 possession with sum 某人有某物 est mihi liber(我有一本书,字面"书对我存在")
施动与格 agent with passive periphrastic 动形词义务句中的行为者 mihi eundum est(我必须走)
好坏与格 advantage/disadvantage 有利/有害于 auxilium mīlitibus mittere(派兵援助士兵)

要求与格的形容词

similis(相似)、par(相当)、propior/proximus(更近/最近)、ūtilis(有用)、inimīcus/cārus/fidēlis(敌对/亲爱的/忠诚)等:

proximīque sunt Germānīs(B.G. 1.1)——而且他们紧邻日耳曼人。
Hoc simile est illī. ——这跟那个相似。
【西语对照】próximo a / similar a——西语也要介词;拉丁语形容词直接吃与格,无需介词。

要求与格的动词(务必当固定搭配背!)

persuādeō(说服)、crēdō(相信)、imperō(命令)、noceō(伤害)、parcō(饶恕)、serviō(服务于)、faveō(支持)、studeō(致力于)、placeō(取悦)、resistō(抵抗)、occurreō(遭遇)、ignoscō(原谅)……

cīvitātī persuāsit ——他说服了族人。(不是 persuāvit cīvitātem!)

【西语对照】心理动词的绝妙平行

  • Me gusta este libroMihi placet hic liber(这本书让我喜欢——都是"物作主语+人作间接对象"!)
  • 西语 guster 型动词(gustar, encantar, doler, importar)与拉丁 placeō 型动词结构完全同构,而英语只能硬译成 I like。

14.4 宾格(Accūsātīvus)

用法 说明 例句
直接对象 direct object 及物动词的宾语 reliquōs Gallōs ... praecedunt(胜过其余高卢人)
双重宾语 double accusative doceō, rogō, celō, poscō, incolō 等带双宾 ūnam incolunt Belgae, aliam Aquītānī, tertiam ...(居住第一/二/三部分,B.G. 1.1——地点直接当宾语!)
方向宾格 place to which 城镇名、小岛及 domum/rūs/domōs 不加介词 Ītaliam ... vēnit(来到了意大利,Aen. 1.2);ad Genavam pervenit(普通地名则需 ad,B.G. 1.6);Rōmam(去罗马)
时间长度 extent of time 持续多久 in tertium annum(直到第三年,B.G. 1.3);duās hōrās(两小时)
不定式的宾格主语 subject of infinitive 见第17课 dictum est Gallos obtinēre——Gallos 是不定式逻辑主语
介词宾语 见下表 in partēs trēs; ad effēminandōs animōs; trans Rhēnum

常用接宾格的介词速查:ad(到)、in(进入)、per(穿过)、trāns(越过)、post(之后)、ante(之前)、inter(之间)、propter(因为)、ob(因为)、apud(在…处)、contrā(反对)、circum(围绕)、secundum(沿着/依照)、praeter(除了/超过)、supra/infrā(上/下)。

【西语对照】两个有趣差异

  1. 人称标记:西语有 personal aVi a María),拉丁语完全没有——Māriam vīdī,靠格区分主宾。
  2. 时长Estudié dos horas ↔ Studuī duās hōrās——这里两语惊人一致(裸宾格表时长)!

14.5 夺格(Ablātīvus)——用法之王

用法 标志 例句(★=出自持续文本)
分离 separation 常带 ā/ab, dē, ē/ex 或不带 longissimē absunt(离得最远);liberāre aliquem perīculō(使某人脱离危险)
起点 place whence ab/dē/ex 或城镇名不加 domō exīre possent(从家里出发,B.G. 1.6——domō 不加介词!);★ab extremīs Galliae fīnibus oriuntur(B.G. 1.1)
工具/手段 means 无介词! linguā, īnstitūtīs, lēgibus ... differunt(B.G. 1.1);gladiō pugnāre(用剑战斗)
方式 manner 无 cum(若有形容词)或 cum + 夺格 multīs cum lacrimīs Caesarem complexus(B.G. 1.20);magnā (cum) virtūte(以极大的勇气)
伴随 accompaniment 必须 cum cum omnibus cōpiīs exīrent(带着全部资财离开,B.G. 1.2);★cum Germānīs contendunt(B.G. 1.1)
原因 cause 情感动词/形容词后 laetiā clāmāre(高兴得喊起来);★magno dolore adficiēbantur(深感痛苦,B.G. 1.2)
程度差 degree of difference 与比较级连用 Id hoc facilius iīs persuāsit(正因如此他才更容易说服他们——hoc="以此之差",B.G. 1.2!);multō melior(好得多)、paulō celerius(快一点)
时间 when/within 无介词 M. Messallā et P. Pīsōne cōnsulibus(公元前61年,B.G. 1.2——字面"以二人任执政官之时");★eō tempore(当时,B.G. 1.3)
地点 where in/sub + 夺格 in eōrum fīnibus bellum gerunt(B.G. 1.1)
方面 respect/specification 无介词 bellō passus(在战争中饱受磨难,Aen. 1.5——passus bellō="就战争而言受苦");nōmine(名义上)
比较 comparison 无介词(见第15课) Germānī fortiorēs Gallīs(日耳曼人比高卢人强壮)
施动者 agent (with ā/ab) 被动动词后 ā populō Rōmānō amīcus appellātus erat(B.G. 1.3)

★ 重磅专题:独立夺格(Ablātīvus Absolūtus)

结构:名词 + 分词(或名词+名词/形容词)构成独立小短语,语法上不依附主句任何成分。

diē cōnstitūtā causae dictiōnis(B.G. 1.4)
字面:"日子被定下|审讯的"→ 在审讯之日被确定下来之后

  • diē:dies 夺格单数
  • cōnstitūtā:cōnstītuere 完成被动分词 夺格单数阴性(修饰 diē)
  • causae dictiōnis:属格"为答辩受审"

翻译四选项(按语境选择):

连接关系 译法
时间先后 在……之后/当……时 Urbe captā, Aenēas fugit. 特洛伊城陷落后,埃涅阿斯出逃。
原因 由于…… Hostibus victīs, Caesar in urbem rediit. 因击败敌人……
让步 尽管……(主句常有 tamen) Hostibus victīs, tamen nōn quievērunt. 尽管敌人被击溃,他们仍未停歇。
条件 如果…… Occāsiōne datā, vincerēmus. 若有机会,我们本可获胜。

【西语对照】绝对对应物:西班牙语的"绝对结构"完全平行!

  • Terminada la reunión, nos fuimoscōnfectā cōntiōne, discessimus
  • 都是"名词+过去分词(性数一致)"表达时间/条件,都属书面雅语。

14.6 呼格(Vocātīvus)

直接呼唤。除第二变格法外均与主格同形:

规则 单数呼格
二变 -us -e Brūte!(布鲁图!);popule(人民啊)
二变 -ius Marce!(玛尔库斯!← Marcus);mī fīlī(吾儿!)
其余全部 = 主格 Catilīna(喀提林!);Rōma(罗马啊)

Quō ūsque tandem abūtēre, Catilīna, patientiā nostrā?(Cicero)
——Catilīna 为第一变格阳性专名,呼格=主格。

【西语对照】 西语呼语靠逗号+感叹语气(¡Oye, Catilina!),无形态变化——拉丁语呼格是屈折语言独有的"点名装置"。


14.7 综合练习

练习一:判断下列持续文本片段中划线部分的格与用法:
a) Hōrum omnium fortissimī sunt Belgae. (hōrum omnium → ?)
b) persuādet Casticō, Sēquanō (Casticō → ?)
c) diē cōnstitūtā causae dictiōnis (整体结构 → ?)
d) Ītaliam ... vēnit (Ītaliam → ?)

答案:a) 部分属格 b) 与格(persuādeō 支配)c) 独立夺格 d) 方向宾格(地名省介词)。

练习二:翻译并标出所有格的功能:
Cum amīcīs magnā cum laude Rōmam vēnit.
(他带着朋友们载誉来到罗马。cum amīcīs 伴随/magnā cum laude 方式/Rōmam 方向。)

词汇(本课 50 词)

A. 抽象名词(属格示范)

信息 中文 例句
auctoritās f., 属格 -tātis 威望 Auctōritās senātūs magna manēbat.(元老院的威望犹存。)
lībertās f., 属格 -tātis 自由 Sine lībertāte cīvitās stāre nōn potest.(没有自由,城邦无法立足。)
iūstitia f. 正义 Iūstitia est suum cuique tribuere.(正义即各得其分。)
mīlitia f., 复 mīlitiae 兵役;战争 In mīlitiā novem annōs fuerat.(他服役九年。)
ratiō f., 属格 ratiōnis 理由;方法 Ratiōnem bellī intellegite.(理解开战的理由吧。)
occāsiō f., 复 occāsiōnēs 时机 Occāsiōne ūtendum est.(须抓住时机。)

B. 格用法功能词

信息 中文 例句
causā +gen.(后置) 短语 abl. 为了…之故 Exemplī causā hoc dīcō.(举例来说,我这么说。)
operam dare +dat 短语 致力于 Operam dat litterīs Latīnīs.(他致力于拉丁文学。)
ūsus m., 属格 ūsūs 使用;经验 Ūsū multa didicimus.(我们在实践中学习。)

C. 人物与身份

信息 中文 例句
prīnceps m./adj., 属格 prīncipis 首领;第一的 Principēs Galliae convēnērunt.(高卢的首领们会集。)
sēnātus m., 属格 -ūs 元老院 Senātuī relātum est.(此事已呈报元老院。)
lēgātus m., 复 lēgātī 使节;副将 Ad eum lēgātōs mīsit quī obsidēs peterent.(他派使节前去索取人质。)
plebs f., 属格 plebis 平民 Plebs urbāna clāmābat.(城中平民在喊叫。)

D. 高频动词

信息 中文 例句
tribuō -ere, -uī, -ūtus +dat 授予 Huic praemium tribuērunt.(他们给他授奖。)
placeō -ēre, placuī +dat 使喜欢 Haec ratiō mihi maxime placet.(这方法我最中意。)
vidētur 被动+inf不定式人称 据认为 Id facere optimum vidēbātur.(当时认为这样做最好。)

E. 补充:法律与秩序

信息 中文 例句
fōns m., 复 fontēs 泉源 Cupiditās fōns malōrum est.(贪欲是万恶之泉。)
ōrdō m., 复 ōrdinēs 阶层;序列 Ordō equestris flōruit.(骑士阶层兴盛。)

F. 补充:共和政制

信息 中文 例句
praetor m., 复 praetorēs 裁判官 Praetor iūs dicit.(裁判官执法。)
dictator m., 复 dictātōrēs 独裁官 Dictātor dictus est.(独裁官临危受命。)
censor m., 复 censōrēs 监察官 Censōrēs lūstrum claudunt.(监察官结束人口清查。)
tribūnus m., 复 tribūnī 保民官 Tribūnī intercessērunt.(保民官行使否决。)
comitia n.pl. 选举大会 Comitia habentur.(选举大会召开。)
rogatiō f., 复 rogātiōnēs 法案 Rogātiōnēs ad populum feruntur.(法案提交民众。)
plēbiscītum n., 复 plebiscita 平民法案 Plebiscītum rogātum est.(平民法案已过。)
senatus consultum n., 复 s.c. 元老院决议 Senātus cōnsultum factum est.(决议已定。)
dominium n., 复 dominia 支配权 Dominium tenuit.(掌握支配权。)
potestas f., 属格 potestātis 职权 Potestātem abdicat.(他辞去职权。)
existimātiō f., 复 existimatiōnēs 名誉 Existimatiōnem āmīsit.(名誉扫地。)
candidātus m., 复 candidātī 竞选人 Candidātī populī favōrem petunt.(候选人争取民心。)
suffragium n., 复 suffrāgia 选票 Suffragia feruntur.(投票进行。)
ambitus m., 复 ambitūs 贿选 Ambitū damnātus est.(因贿选获罪。)
contiō f., 属格 contiōnis 民众大会 Contiōnem dimīsit.(他解散集会。)
forum n., 复 fora 广场 In forō causās agunt.(广场上辩论。)
rōstra n.pl. 讲坛 Dē rostrīs populum appellāvit.(登坛演讲。)
appellō -āre, -āvī, -ātus 致辞;称呼 Populum appellat.(他向民众呼吁。)
patria f., 复 patriae 祖国 Pro patriā morī parātī sunt.(誓为国死。)
arx f., 属格 arcis 卫城 Arx nōn expugnāta est.(卫城未陷。)
Quirītēs m.pl., 单 Quirīs 公民(称呼) Quiritēs appellat.(唤其公民之名。)
cīvitās f., 属格 cīvitātis 公民权;城邦 Cīvitās data est eī.(他被授予公民权。)
exilium n., 复 exsilia 流亡 In exsilium missus est.(遭流放。)
restituō -ere, -uī, -ūtus 复位 Restitūtus est in patriam.(被召还故国。)
cadō -ere, cecidī, casūrus 倒塌;垮台 Rēgnum cecidit.(王政倾覆。)
rēgīna f., 复 reginae 王后 Regina tenet regnum.(后秉国政。)
rēs pūblica 短语 f. 共和国 Res pūblica servāta est.(共和国得救。)
tyrannus m., 复 tyrannī 僭主 Tyrannus occīsus est.(僭主伏诛。)
coniūratiō f., 复 coniūrātiōnēs 阴谋 Coniūrātiō patefacta est.(阴谋败露。)
coniūrātī m.pl. 同谋者 Coniūrātī comprehēnsī sunt.(同党被捕。)
capitis damnāre 短语 判死刑 Capitis damnātī sunt.(被判死刑。)
meritum n., 复 merita 功绩 Merita remunerātus est.(酬其功绩。)

posted @ 2026-09-05 07:52  IcarusLee  阅读(1)  评论(0)    收藏  举报