22-间接引语与话语结构

第 22 课 间接引语与话语结构

22.1 直接引语 → 间接引语

希腊语间接引语转换：

	直接引语	间接引语
陈述	ὅτι + 直陈式	ὅτι + 虚拟式/祈愿式
命令	ὅπως + 虚拟式	+不定式
疑问	疑问词 + 直陈式	εἰ + 虚拟式/祈愿式

陈述句间接引语

直接：ὁ Κῦρος λέγει· "πάρειμι" → "居鲁士说：'我在场'"
间接：ὁ Κῦρος λέγει ὅτι πάρεστιν → "居鲁士说他在场"

命令句间接引语

直接：ὁ Κῦρος κελεύει· "ἔλθετε" → "居鲁士命令：'来！'"
间接：ὁ Κῦρος κελεύει ἐλθεῖν → "居鲁士命令来"

疑问句间接引语

直接：τί σὺ λέγεις; → "你说什么？"
间接：ἐρωτᾷ τί σὺ λέγοις → "他问你说什么"

间接引语的两种主要形式对比

	形式	使用条件	例
陈述间接引语	ὅτι + 直陈/祈愿	保持原句时态(直陈)或变成祈愿	λέγει ὅτι πάρεστιν / παροίη
不定式(ACI)	宾格主 + 不定式	陈述、命令、感知类动词后	νομίζω ἀγαθὸν εἶναι "我认为他是好的"
间接疑问	疑问词/εἰ + 祈愿	转述疑问句	ἐρωτᾷ εἰ ἔλθοι "他问是否来了"
间接命令	不定式(命令动词)	命令、请求动词之后	κελεύω αὐτὸν ἐλθεῖν "命令他来"

⚠️ 希腊语间接引语有一个特别之处：主句是过去时态时，从句动词常在直陈与时态之间任意改用祈愿式(称为"历史祈愿式"，optative of oblique discourse)——拉丁无此现象，完全靠语序与虚拟式。此外，不定式(ACI)在希腊语中只用于转述"事实/主张"，不像拉丁那样依赖从句时态呼应。

22.2 不定式的"主格+不定式"结构

希腊语间接引语中最常见：

格	功能	例
主格名词 + 不定式	"某人做某事"	Κῦρον ἥκειν "居鲁士来了"
宾格名词 + 不定式	"命令某人做"	Κῦρον ἥκειν "命令居鲁士来"

【拉丁对照】主格+不定式(S Acc + Inf)与拉丁完全一致——如 dīcunt eum venīre "他们说他来了"。

22.3 教学示例：直接→间接引语完整转换

Ὁ στρατηγὸς εἶπεν ὅτι οἱ πολέμιοι προσέρχονται· καὶ ἐκέλευσε τοὺς στρατιώτας τὰ ὅπλα ἁρπάζειν· ἔπειτα ἠρώτησεν εἰ βούλοιντο μένειν.

(教学示例——将军说敌军正在逼近；他命令士兵拿起武器；接着他问他们是否愿意留下。)

词形	词典形	语法	中文
Ὁ	ὁ	主格阳单	(定冠词)
στρατηγός	στρατηγός	主格单	将军
εἶπεν	λέγω	不定过去直陈 3 单	说了
ὅτι	ὅτι	陈述连词	"即"
οἱ	ὁ	主格阳复	(定冠词)
πολέμιοι	πολέμιος	主格复	敌人
προσέρχονται	προσέρχομαι	现在直陈(中动)3 复	正在逼近
καί	καί	连词	并且
ἐκέλευσε	κελεύω	不定过去直陈 3 单	命令了
τούς	ὁ	宾格阳复	(定冠词)
στρατιώτας	στρατιώτης	宾格复	士兵们(ACI主语)
τά	ὁ	宾格中复	(定冠词)
ὅπλα	ὅπλον	宾格复	武器
ἁρπάζειν	ἁρπάζω	现在不定式	拿起(ACI谓语)
ἔπειτα	ἔπειτα	副词	然后
ἠρώτησεν	ἐρωτάω	不定过去直陈 3 单	问了
εἰ	εἰ	间接疑问连词	是否
βούλοιντο	βούλομαι	现在祈愿 3 复中动	他们愿意(间接疑问)
μένειν	μένω	现在不定式	留下

译文：将军说敌军正在逼近；随后他命令士兵们拿起武器；然后他问他们是否愿意留下。

分析要点：(1) 陈述间接引语：εἶπεν ὅτι + 直陈式(προσέρχονται)，保持原话时态；(2) 命令间接引语：κέλεύω + 宾格(τούς στρατιώτας) + 不定式(ἁρπάζειν)——典型的宾格+不定式(ACI)；(3) 间接疑问：ἠρώτησεν εἰ + 祈愿式(βούλοιντο)——过去时主句后从句改用祈愿式(历史祈愿式)；(4) 三种话语转述(陈述/命令/疑问)集中在同一段，是练习转换的最佳范本。

22.4 词汇

词	信息	中文
ὅτι	连词	那就是；因为
ὅπως	连词	如何；为了确保
εἰ	连词	是否；如果
φημί	—	我说
λέγω	—	我说
ἀποκρίνομαι	中动	我回答
ἐρωτάω	—	我问
κελεύω	—	我命令
προστάττω	—	我命令
ἐπιτάττω	—	我命令
δέομαι	中动	我请求
δέχομαι	中动	我接受
ἀρνέομαι	中动	我否认
ἀπειλέω	—	我威胁
ψεύδομαι	中动	我说谎
ἀληθεύω	—	我说真话
δοκέω	—	我认为
νομίζω	—	我以为
οἴομαι	—	我认为
ἡγέομαι	中动	我认为
ἀκούω	—	我听
θεωρέω	—	我观察
ὁράω	—	我看见
βλέπω	—	我看
ἀποβλέπω	—	我注视
πείθω	—	我说服
πείθομαι	中动	我服从

22.5 翻译练习（间接引语转换与判别）

将下列教学示例译为中文，并指出转述类型(陈述/命令/疑问/ACI)：

1. νομίζω τοὺς φίλους παρεῖναι.（ACI："我认为朋友们在场"）
2. κελεύω σε σιγᾶν.（命令 + 不定式）
3. ἐρωτᾷ εἰ ὁ πάτηρ οἴκαδε ἔλθοι.（间接疑问）
4. λέγει ὅτι ἡ πόλις μεγάλη ἐστίν.（陈述 + 直陈）
5. λέγει ὅτι ἡ πόλις μεγάλη εἴη.（陈述 + 祈愿，历史祈愿式）

参考答案：(1) 我认为朋友们在场。(2) 我命令你安静。(3) 他问父亲是否回家了。(4) 他说这城是大的。(5) 他说过这城是大的。(主句为过去时的历史祈愿式——第 5 句) (此处为教学示例)

【拉丁对照】第 1、2 句的 宾格+不定式(ACI) 与拉丁 Accusativus cum Infinitivo 完全同构(putō eum adesse; iubeō te tacēre)。但第 5 句希腊把陈述间接引语改为祈愿式而拉丁保持虚拟式(putābat urbem magnam esse 用不定式)——注意希腊用 [ὅτι + 祈愿式] 而拉丁常用不定式+主格/宾格。

22.6 原著带读

Λέγει ὁ Κῦρος ὅτι τούτων ἕνεκα πάρεστιν, ἵνα τὰ ὅπλα παραδοῖεν.

"居鲁士说他为此而来，以便他们交出武器。"(Ἀν. 2.6.2)

词形	拆解	说明
λέγει	λέγω 现在直陈 3单	"他说"
ὅτι	连词	"说(内容)"
τούτων ἕνεκα	属格短语	"为此"
πάρεστιν	πάρειμι 现在直陈 3单	"他来了"
ἵνα	目的连词	"为了"
τὰ ὅπλα	ὅπλον 主/宾中复	"武器"
παραδοῖεν	παραδίδωμι 不定过去祈愿 3复	"他们交出"——祈愿式在目的从句中

带读二：伊索克拉底《泛希腊辞》(节选)

Ἀρχὴ δέ ἐστι τοῦ βίου σωτηρία, καὶ ταύτης μέγιστον μὲν τὸ σῶμα, δεύτερον δὲ τὰ τούτου προσόδια.

词形	词典形	语法	中文
Ἀρχή	ἀρχή	主格单	起点
δέ	δέ	连词	而
ἐστι	εἰμί	现在直陈3单	是
τοῦ βίου	βίος	属格单	生活的
σωτηρία	σωτηρία	主格单	救护
ταύτης	οὗτος	属格阴单	它的(救护的)
μέγιστον	μέγας	最高级主格中单	最大的
σῶμα	σῶμα	主格中单	身体
δεύτερον	δεύτερος	主格中单	第二
τά	ὁ	主格中复	(定冠词)
προσόδια	προσόδιον	主格复	收入

译文：生活的起点是救护——其中最大的是身体，第二是它的收入。

语法要点：(1) ἀρχή...ἐστι σωτηρία = "起点是救护"——主语+系动词+谓语；(2) ταύτης = 所有格代词——指前文的 σωτηρία("它的")；(3) δεύτερον δέ = "而第二"——省略系动词(= δεύτερον ἐστίν)。

---