18-介词与格支配系统

第 18 课 介词与格支配系统

18.1 希腊语介词的三层系统

希腊语介词根据所支配的格改变含义——与拉丁语完全同源，但某些介词的格支配比拉丁更复杂。

介词	+宾格	+与格	+属格
ἐν	—	在...里面	—
εἰς	进入；到...里	—	—
ἐκ/ἐξ	—	—	从...里出来
πρός	向；对着	靠近	—
ἐπί	向；朝	在...上面	关于
κατά	向下；沿着	—	关于
περί	关于	围绕	—
διά	(+宾)穿过	—	(+属)通过；因为
ὑπό	—	被(+施事)	在...下面
μετά	(+宾)在...之后	—	(+属)和...一起
παρά	向；给	在...旁边	从
ἀπό	—	—	从；离开
πρό	—	—	在...之前；为了
ὑπέρ	(+宾)为了	—	(+属)代替；为...之故
ἀμφί	关于	在...周围	—
ἐναντίον	—	在...对面	—
ἕνεκα	—	—	为了；因为
μέχρι	—	—	直到
πλήν	—	—	除了
ἄνευ	—	—	没有

【拉丁对照】ἐν ≈ in(+与格/宾格)；εἰς ≈ in(+宾格)；ἐκ ≈ ē/ex(+属格)；ἀπό ≈ ab(+属格)——完全平行。

18.2 重点介词辨析

ἐν vs. εἰς

	ἐν +与格	εἰς +宾格
含义	在...里面(静态)	进入...里(动态)
例	ἐν τῇ πόλει "在城里"	εἰς τὴν πόλιν "进城"
拉丁	in +abl	in +acc

πρός 的三层含义

格	含义	例
+宾格	向；朝	πρὸς τὸν θεόν "向神"
+与格	靠近；在...旁	πρὸς τῷ τείχει "在城墙旁"
+属格	关于(少用)	—

18.3 易混介词三格对照详表

以下把同一介词支配不同格的意义差异集中列出——这是希腊语介词最需要记忆的地方，也是拉丁学习者最易混淆处。

介词	+宾格	+与格	+属格
ἐπί	向…去(动作目标)：ἐπὶ θάλατταν "奔向海边"	在…之上(位置)：ἐπὶ τῇ θαλάττῃ "在海边"	在…之上(立脚处)/主管：ἐπὶ τῶν ἵππων "在马背上"
ὑπό	直到…之下(运动)：ὑπὸ νύκτα "入夜"	在…之下(位置)：ὑπὸ τῇ σκιᾷ "在荫下"	被…(施事)，如 ὐπὸ τοῦ βασιλέως "被王"
μετά	在…之后(时间)：μετὰ τὸν πόλεμον "战后"	—	和…一起(伴随)：μετὰ τῶν φίλων "和朋友们"
παρά	到…旁(运动)：παρὰ τὴν θάλατταν "去海边"	在…旁边(位置)：παρὰ τῇ θαλάττῃ "在海边"	从…处(来源)：παρὰ τοῦ βασιλέως "从王那里"
περί	关于：περὶ τούτου λέγει "谈论这个"	围绕(位置)：περὶ τῷ τείχει "环绕城墙"	—
διά	穿过(空间)：διὰ τῆς πύλης→见属格；表"全程"	—	通过；因为：διὰ τούτου "经由他；因为他"

【拉丁对照】同一介词随格改变意义(如拉丁 in + 宾格"进入" vs. in + 夺格"在…里")，希腊语把这种"格变义"发挥到极致：ὑπό + 属格专门表达被动句的施事(agent)，对应拉丁 ā/ab + 夺格；而 ὑπό + 与格表"在…之下"，对应拉丁 sub + 夺格。注意区别——拉丁 sub 按静止/运动分别带夺格/宾格，希腊由介词本身内部三分。

18.4 教学示例：介词组合小段

Μετὰ τὴν μάχην οἱ στρατιῶται ἐκ τῆς πόλεως εἰς τὸ πεδίον ἀπῆλθον, καὶ πρὸς τῷ ποταμῷ ἥσυχοι ἦσαν.

(教学示例——战后士兵离开城市走向平原，在河边安静下来。)

词形	词典形	语法	中文
Μετά	μετά	+宾格	在…之后
τήν	ὁ	宾格阴单	(定冠词)
μάχην	μάχη	宾格单	战斗
οἱ	ὁ	主格阳复	(定冠词)
στρατιῶται	στρατιώτης	主格复	士兵
ἐκ	ἐκ	+属格	从…里
τῆς	ὁ	属格阴单	(定冠词)
πόλεως	πόλις	属格单	城
εἰς	εἰς	+宾格	向…里
τὸ	ὁ	宾格中单	(定冠词)
πεδίον	πεδίον	宾格单	平原
ἀπῆλθον	ἀπέρχομαι	不定过去直陈3复	离去了
καί	καί	连词	并且
πρός	πρός	+与格	在…旁
τῷ	ὁ	与格中单	(定冠词)
ποταμῷ	ποταμός	与格单	河
ἥσυχοι	ἥσυχος	主格阳复	平静的
ἦσαν	εἰμί	未完成直陈3复	他们是

译文：战后士兵们离开城市走进平原，并在河边保持着平静。

分析要点：(1) μετά +宾格 ="在…之后"(时间)，与 μετά +属格"和…一起"对照；(2) ἐκ +属格 ="从…里出来"(分离)，εἰς +宾格 ="进入"(方向目的地)；(3) πρός +与格 ="在…旁"(静态位置)，区别于 πρός +宾格"向…"；(4) 一句内连续使用四种介词短语，是检验格支配的最佳训练。

18.5 名词与介词的"固定搭配"

介词不仅支配格，还与特定名词形成固定搭配，阅读中需整体记忆：

短语	含义
ἐν τῷ μεταξύ	与此同时；在两者之间
εἰς ὕστερον	到后来
ἐπὶ πολύ	在很大程度上
κατὰ θέαν	为了观看
διὰ χρόνου	隔了一段时间之后
πρὸς χάριν τινός	为讨某人欢心
ὑπὲρ τῆς πατρίδος	为了祖国(牺牲)

18.6 翻译练习（介词辨析）

将下列教学示例译为中文，注意介词所支配的格决定意义：

1. ὁ πατὴρ περὶ τοῦ παιδὸς λέγει.（περί +属格）
2. ὁ πατὴρ περὶ τὸ παιδίον περιπατεῖ.（περί +宾格）
3. ἡ στρατιὰ ἐπορεύετο παρὰ τὸν ποταμόν.（παρά +宾格）
4. ἡ στρατιὰ ἐστρατοπεδεύετο παρὰ τῷ ποταμῷ.（παρά +与格）
5. ὁ νόμος ἐγράφη ὑπὸ τοῦ σοφοῦ ἀνδρός.（ὑπό +属格=施事）

参考答案：(1) 父亲谈论这个孩子。(2) 父亲绕着那个孩子散步。(3) 军队沿着河边行军（走向河边）。(4) 军队驻扎在河边。(5) 这部法律由那位智者制定（被动施事）。

---

18.7 词汇

词	信息	中文
ἐν	+与格	在...里面
εἰς	+宾格	到...里
ἐκ/ἐξ	+属格	从...里出来
πρός	+宾/与/属	向/靠近/关于
ἐπί	+宾/与/属	在...上/关于
κατά	+宾/属	沿着/向下/关于
περί	+宾/属	关于/围绕
διά	+宾/属	穿过/通过/因为
ὑπό	+属/宾	被(施事)/在...下面
μετά	+宾/属	在...之后/和...一起
παρά	+宾/与/属	向/在...旁/从
ἀπό	+属格	从；离开
πρό	+属格	在...之前；为了
ὑπέρ	+宾/属	为了/代替
ἕνεκα	+属格	为了；因为
μέχρι	+属格	直到
πλήν	+属格	除了

18.8 原著带读

Κῦρος δὲ κατὰ τούτους ἐπορεύετο σὺν τοῖς Ἕλλησι.

"居鲁士与希腊人一起向他们进军。"(Ἀν. 1.8.23)

词形	拆解	说明
κατά	+宾格	"向...方向"
τούτους	οὗτος 宾复阳	"他们"
ἐπορεύετο	πορεύομαι 未完成直陈 3单	"他进军"
σύν	+与格	"和...一起"
τοῖς Ἕλλησι	Ἕλλην 与复	"希腊人"

带读二：色诺芬《远征记》1.3.14(节选)

Καὶ τότε δὴ ἐκ τούτων ἀριθμὸς ἐγένετο καὶ ἐξετάσθησαν ἐπὶ τῶν ἵππων.

词形	词典形	语法	中文
Καί	καί	连词	于是
τότε	τότε	副词	那时
δή	δή	语气词	究竟
ἐκ	ἐκ	+属格	从...之中
τούτων	οὗτος	属复中	这些(人)
ἀριθμός	ἀριθμός	主格单	数目
ἐγένετο	γίγνομαι	不定过去直陈3中动	出现了
ἐξετάσθησαν	ἐξετάζω	不定过去被动直陈3复	被检阅
ἐπί	ἐπί	+属格	在...之上
ἵππων	ἵππος	属复	马

译文：于是从这些人中出现了数目，他们被检阅在马背上。

语法要点：(1) ἐκ τούτων = ἐκ + 属格 = "从...之中"——介词支配属格；(2) ἐπὶ τῶν ἵππων = ἐπί + 属格 = "在...之上"——介词支配属格(表位置)；(3) ἐξετάσθησαν = 不定过去被动——"被检阅"。

---