14-将来时词干与不定式

第 14 课 将来时词干与不定式

14.1 将来时词干

将来时 = 将来词干(现在词干 + -σ-) + 现在直陈词尾

λύω 将来时

	单数	复数
1人	λύσω	λύσομεν
2人	λύσεις	λύσετε
3人	λύσει	λύσουσι(ν)

不规则将来词干

动词	将来词干	说明
ἔχω	ἕξω / σχήσω	两个将来词干并存
λέγω	ἐρῶ	缩约(ερο→ω)
φημί	φήσω	说
δοκέω	δόξω	认为
τρέπω	τρέψω	转向
φέρω	οἴσω	携带(不规则)

14.2 将来时中动/被动

	单数	复数
1人	λύσομαι	λυσόμεθα
2人	λύσῃ	λύσεσθε
3人	λύσεται	λύσονται

⚠️ 将来时中动与将来时被动形式相同——区分靠语境："他将为自己松开"(中动) vs "他将被松开"(被动)。

14.3 不定式（Infinitive）

不定式 = 动词的"名词形式"，没有时态/语气标记，有体和语态：

体/语态	主动	中动/被动
现在	λύειν	λύεσθαι
将来	λύσειν	λύσεσθαι
不定过去	λῦσαι	λύσασθαι
完成	λελυκέναι	λελύσθαι

不定式做宾语/目的/主语——与拉丁同。λέγω λῦσαι = "我说要释放"(间接命令)。

14.4 分词（Participle）

分词 = 动词的"形容词形式"，有体/语态/格/数/性，无语气/人称。

现在分词：λύων/λύουσα/λύον

	阳性	阴性	中性
主格	λύων	λύουσα	λύον
属格	λύοντος	λυούσης	λύοντος
与格	λύοντι	λυούσῃ	λύοντι
宾格	λύοντα	λύουσαν	λύον

不定过去分词：λύσας/λύσασα/λύσαν

	阳性	阴性	中性
主格	λύσας	λύσασα	λύσαν
属格	λύσαντος	λυσάσης	λύσαντος
与格	λύσαντι	λυσάσῃ	λύσαντι
宾格	λύσαντα	λύσασαν	λύσαν

完成分词：λελυκώς/λελυκυῖα/λελυκός

	阳性	阴性	中性
主格	λελυκώς	λελυκυῖα	λελυκός
属格	λελυκότος	λελυκυίης	λελυκότος
与格	λελυκότι	λελυκυίῃ	λελυκότι
宾格	λελυκότα	λελυκυῖαν	λελυκός

14.5 词汇

词	信息	中文
ἔρχομαι	将来 ἐλεύσομαι	来
ὁράω	将来 ὄψομαι	看见
εὑρίσκω	将来 εὑρήσω	发现
λαμβάνω	将来 λήψομαι	拿；获得
τυγχάνω	将来 τεύξομαι	碰巧
γιγνώσκω	将来 γνώσομαι	认识
φεύγω	将来 φεύξομαι	逃跑
ἔχω	将来 ἕξω / σχήσω	有
τρέπω	将来 τρέψω	转向
ἄγω	将来 ἄξω	带领
φέρω	将来 οἴσω	携带
ἀκούω	将来 ἀκούσομαι	听见
λέγω	将来 ἐρῶ	说
δοκέω	将来 δόξω	认为
φημί	将来 φήσω	说
ἐθέλω	将来 ἐθελήσω	想要
βούλομαι	将来 βουλήσομαι	希望
δύναμαι	将来 δυνήσομαι	能够
κελεύω	将来 κελεύσω	命令
πείθω	将来 πείσω	说服
βοηθέω	将来 βοηθήσω	帮助
γράφω	将来 γράψω	写
πράττω	将ear πράξω	做
ἀδικέω	将来 ἀδικήσω	做不义之事
τελευτάω	将来 τελευτήσω	死；结束
ζάω	将来 ζήσω	活
ἁμαρτάνω	将来 ἁμαρτήσω	犯错
κλέπτω	将来 κλέψω	偷
διώκω	将来 διώξω	追赶
ἐλαύνω	将来 ἐλάσω	驱赶；行军
πέμπω	将来 πέμψω	送；派遣
ἀποκρίνομαι	将来 ἀποκρινοῦμαι	回答
ψεύδομαι	将来 ψεύσομαι	说谎

14.6 原著带读

Ἐρῶ δὲ ὑμῖν καὶ περὶ τῶν τοῦ βασιλέως ἐλέφαντος, ὡς μέγας τε καὶ καλός ἐστιν, καὶ ὅσα τε αὐτῷ διαφέρει τῶν ἄλλων ἐλεφάντων.

"我要向你们讲讲国王的象，它有多大多美，以及它与其他象有什么不同。"(Ἀν. 2.4.9)

词形	拆解	说明
ἐρῶ	λέγω 将来直陈 1单	"我要说"——将来时
ὑμῖν	ὑμεῖς 与复	"对你们"——间接宾语
τοῦ βασιλέως	βασιλεύς 属格单	"国王的"
ἐλέφαντος	ἐλέφας 属格单	"象的"——属格=所属
ὡς	连词	"多么；如何"
μέγας...καλός	形容词主格阳复	"又大又美"
ὅσα	ὅσος 主/宾中复	"所有那些"
τε...καί	并列连词	"既...又"
αὐτῷ	αὐτός 与格	"它"(象)
διαφέρει	διαφέρω 现在直陈 3单	"有区别"
τῶν ἄλλων	ἄλλος 属复	"其他(象)的"
ἐλεφάντων	ἐλέφας 属复	"象"——属格比较

带读二：荷马《奥德赛》1.1-3(开篇)

Ἄνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν.

词形	词典形	语法	中文
Ἄνδρα	ἀνήρ	宾格阳单	人(英雄)
μοι	ἐγώ	与格单	给我(叙述者)
ἔννεπε	ἐνέπω	不定过去命令2单	告诉我
μοῦσα	μοῦσα	呼格阴单	缪斯女神啊
πολύτροπον	πολύτροπος	宾格阳单	多谋的
πλάγχθη	πλάζω	不定过去被动直陈3单	被漂泊
ἔπερσεν	πέρθω	不定过去直陈3单	攻陷

译文：缪斯女神啊，请为我讲述那个多谋的人——他四处漂泊，攻陷了特洛伊神圣城市。

语法要点：(1) ἔννεπε = 不定过去命令式(荷马体)——史诗开头命令缪斯；(2) πλάγχθη = 不定过去被动——"被漂泊"(不及物=中动)；(3) πτολίεθρον = 史诗形式(=πόλισμα)。

14.7 将来时与不定式：希腊与拉丁对照

【拉丁对照】希腊将来时(λύσω) ≈ 拉丁将来时(futūrum)——两者都表将来。但希腊将来时与中动/被动共形，拉丁将来时则有独立的被动将来分词：

功能	希腊语	拉丁语	说明
将来主动	λύσω	amābō	标记不同
将来中动/被动	λύσομαι	amābor	形式平行(中动/被动共形)
将来完成	λελύσω	lūverō	希腊=将来+完成词干

不定式系统对照

体/语态	希腊语	拉丁语	说明
现在主动	λύειν	amāre	形式平行
将来主动	λύσειν	amātūrus esse	希腊更简洁
不定过去主动	λῦσαι	amāvisse	-σαι ≈ -visse
完成主动	λελυκέναι	amāvisse	希腊分将来/完成，拉丁同形

⚠️ 希腊语不定式可做直接宾语（间接引语）、目的、主语——与拉丁平行。但希腊还有"限定动词+不定式"结构(如 λέγει ἐλθεῖν = "他说他来了")，拉丁用从句(ut venisse dicit)。

分词体对照

体	希腊分词	拉丁分词	功能
现在	λύων	amāns	正在做
完成	λελυκώς	amāvis/-us	已经做
将来	λύσων	amātūrus/-a/-um	将要做
不定过去	λύσας	amātus/-a/-um	做了(叙事)

14.8 教学示例：将来时与不定式在叙述中的运用

教学示例（构造教学用例）：

ὁ βασιλεὺς τοῖς στρατιώταις ἐκέλευσε τὰ ὅπλα λαβεῖν καὶ τὸν ποταμὸν διαβήσεσθαι.

"国王命令士兵们拿起武器并渡河。"

词形	词典形	语法	中文
ἐκέλευσεν	κελεύω	不定过去直陈3单	命令了
στρατιώταις	στρατιώτης	与格复	给士兵们
λαβεῖν	λαμβάνω	不定过去不定式	拿起(叙事)
διαβήσεσθαι	διαβαίνω	将来中动不定式	将要渡过

分析要点：(1) ἐκέλευσεν + 不定式 = "命令某人做某事"——与拉丁 iubeō + infinitive 平行；(2) λαβεῖν(不定过去不定式) = 已然(命令先做)；διαβήσεσθαι(将来不定式) = 未然(随后将做)——两个不定式时态对比表达先后顺序；(3) 不定式在间接命令中体现代替限定从句的功能。

14.9 练习：将来时构成与不定式辨析

练习一：写出下列动词的将来时(直陈式1单)

动词	将来词干	将来时1单
λύω	___	___
γράφω	___	___
ἔχω	___	___
φέρω	___	___
ὁράω	___	___

练习二：不定式时态选择

选择正确的不定式填空：

1. ὁ στρατηγὸς ἐκέλευσεν τοὺς στρατιώτας ___(πορεύομαι). → ___
2. ἐλπίζω αὔριον ___(ἔρχομαι). → ___
3. λέγει τοῦτο ___(γίγνομαι). → ___

练习三：翻译下列含不定式的句子

1. πάρεστι τοὺς πολεμίους θεάσασθαι. → ___
2. ἔρχομαι βοηθήσων σοι. → ___
3. φησὶν εὑρηκέναι τὸν ἄνδρα. → ___