13-完成时词干

第 13 课 完成时词干：主动与中动

13.1 完成时主动词干：重叠 + 现在词干变音

规则：重叠（首辅音重读） + 现在词干元音变化 + -κ- + 人称词尾

λύω 完成时

	单数	复数
1人	λέλυκα	λελύκαμεν
2人	λέλυκας	λελύκατε
3人	λέλυκε(ν)	λελύκασι(ν)

γράφω 完成时

	单数	复数
1人	γέγραφα	γεγράφαμεν
2人	γέγραφας	γεγράφατε
3人	γέγραφε(ν)	γεγράφασι(ν)

不规则完成时

动词	完成时	含义
λέγω	εἴρηκα	我说了
ἄγω	ἦχα	我带领了
ἔχω	ἔσχηκα	我有了
τρέπω	τέτροφα	我已转向
θνῄσκω	τέθνηκα	我死了(状态)
γιγνώσκω	ἔγνωκα	我已认识
εὑρίσκω	εὕρηκα	我已发现
λαμβάνω	εἴληφα	我已拿到

⚠️ θνῄσκω → τέθνηκα："他已经死了"(完成体=状态)，希腊人说"他已经死了"用完成体而非现在时——拉丁 mortuus est 对应。

13.2 完成时中动词干

规则：重叠 + 现在词干元音变化 + -μαι/-σαι/-ται

γίγνομαι 完成时

	单数	复数
1人	γέγονα	γεγόναμεν
2人	γέγονας	γεγόνατε
3人	γέγονε(ν)	γεγόνασι(ν)

⚠️ γέγονα 是完成时主动直陈式（尽管 γίγνομαι 是中动）——"我已经成为"(状态结果)。中动词完成时用主动形式是特例。

οἶδα(我知道)——最重要不规则完成时

	单数	复数
1人	οἶδα	οἴδαμεν
2人	οἶδας	οἴδατε
3人	οἶδε(ν)	οἴδασι(ν)

⚠️ οἶδα 形式是完成时，但含义是现在时："我知道"（=英语 I know，不是 I have known）。这是完成体 → 现在时义的典型例子。

13.3 完成时虚拟式与祈愿式

	完成主动虚拟式	完成中动祈愿式
1单	λελύκω	λελυμένος ὦ
2单	λελύκῃς	λελυμένος ᾖς
3单	λελύκῃ	λελυμένος ᾖ

⚠️ 完成时虚拟式 = 现在虚拟式词干 + 重叠——非常罕见。

13.4 词汇

词	信息	中文
οἶδα	—	知道(完成体=现在义)
εἶμι	—	去(将来：εἶμι)
ἔρχομαι	—	来
βαίνω	—	走(复合)
ἵστημι	—	站立
τίθημι	—	放置
δίδωμι	—	给予
ἵημι	—	送；放
ἀφίημι	—	释放
ἐξίημι	—	赶出
προστάττω	—	命令
ἐπιτάττω	—	命令
βοηθέω	—	帮助
παρακελεύομαι	中动	鼓励
κελεύω	—	命令
πείθω	—	说服
ἀπειλέω	—	威胁
ψηφίζω	—	投票
γιγνώσκω	—	认识
εὑρίσκω	—	发现
γίγνομαι	—	成为
τυγχάνω	—	碰巧
λανθάνω	—	隐藏
φθάνω	—	先到
ἀπολαμβάνω	—	接收
ἐκλαμβάνω	—	拿出
ἐμβαίνω	—	登上
ἀποβαίνω	—	下船
συμβαίνω	—	发生
παραβαίνω	—	违背
ὑπερβαίνω	—	越过
ἀφικνέομαι	—	到达
ἀποφεύγω	—	逃脱
καταφεύγω	—	逃往
συμφεύγω	—	一起逃
φεύγω	—	逃跑
διώκω	—	追赶
ἐλαύνω	—	驱赶；行军

13.5 原著带读

Τούτων ἀκούσας ὁ Κῦρος ἔγνω ὅτι ἡ βασιλεία ἤδη αὐτῷ προσφιλής ἐστιν.

"居鲁士听了这些话，明白了王位已经亲近了他。"(Ἀν. 1.5.8)

词形	拆解	说明
Τούτων	οὗτος 属复	"这些(话)"——属格=受事
ἀκούσας	ἀκούω 不定过去分词主格阳单	"听了"——伴随分词
ἔγνω	γιγνώσκω 不定过去直陈 3单	"他认识了"——第二不定过去
ὅτι	连词	"那就是"——引导宾语从句
ἡ βασιλεία	βασιλεία 主格单	"王位"
ἤδη	副词	"已经"
αὐτῷ	αὐτός 与格	"对他"
προσφιλής	形容词主格阳单	"亲近的"
ἐστιν	εἰμί 现在直陈 3单	"是"

带读二：索福克勒斯《安提戈涅》450-452

Αἱ γὰρ δὴ πολλαὶ γενεαὶ θνητῶν οὐκ ἀφαιροῦσι τὸ λίαν στερεαὶ γὰρ παρ' αὐτῶν αἱ βουλαί.

词形	词典形	语法	中文
Αἱ γάρ	ὁ + γάρ	主格阴复+连词	因为(那些)
πολλαί	πολύς	主格阴复	许多的
γενεαί	γενεά	主格复	世代
θνητῶν	θνητός	属复	凡人的
ἀφαιροῦσι	ἀφαιρέω	现在直陈3复	夺去
στερεαί	στερεός	主格阴复	坚固的
παρ' αὐτῶν	παρά + αὐτός	从他们那里	来源
αἱ βουλαί	βουλή	主格复	意志

译文：许多世代的凡人并不能夺去——从祖先那里来的意志是坚固的。

语法要点：(1) θνητῶν = 属格复数做定语——"凡人的世代"；(2) στερεαί = 主格阴复做谓语——"意志是坚固的"；(3) παρ' αὐτῶν = 从属格="从他们那里"。

13.6 完成时体系：希腊与拉丁深层对照

【拉丁对照】希腊完成时(Perfectum)与拉丁完成时(Perfectum)共享"完成体"概念，但展开系统有本质差异：

体系	希腊语	拉丁语
现在完成	λέλυκα(完成词干)	amāvī(完成词干)
过去完成	ἐλελύκη(未完成+完成词干)	lūveram(plusquamperfectum)
将来完成	λελύσω(将来+完成词干)	lūverō(futurum II)
完成时意义	状态结果/经验/持续	叙事+状态混合

重叠规则详解

首辅音类型	重叠方式	示例
爆破音(p/b/t/d/k/g)	重叠该辅音	λύω → λέλυκα, τρέπω → τέτροφα
摩擦音(σ/φ/θ)	重叠首音节	στρέφω → ἔστροφα
流音(λ/ρ)	重叠首辅音	βλέπω → βέβλεφα
不规则	需逐词记忆	ἄγω → ἦχα, λέγω → εἴρηκα

οἶδα(我知道)——完成时兼作现在时

功能	形式	中文	拉丁对比
现在时义	οἶδα	我知道	sciō
未完成时义	ᾔδειν	我(过去)知道	sciēbam
不定过去义	ἔγνων	我认识了	cognōvī
完成时义	ἔγνωκα	我已认识	cognitus habeō

⚠️ οἶδα 是完成体做现在时义的极端例子——形式是完成(重叠oid-)，意义是现在("我知道")。类比：英语 I know (现在) 来自原始印欧完成体形式。

13.7 教学示例：完成时体的状态功能

教学示例（构造教学用例）：

ὁ μὲν στρατιώτης τέθνηκεν, ἡ δὲ πόλις τοὺς πολεμίους δέδοικεν, ὁ δὲ βασιλεὺς τοὺς νόμους τέθεικεν.

"那个士兵已经死了，那座城邦害怕敌人，而那个国王已经制定了法律。"

词形	词典形	语法	中文
τέθνηκεν	θνῄσκω	完成直陈3单	已经死了(状态)
δέδοικεν	δείδω	完成直陈3单	已经害怕了(状态)
τέθεικεν	τίθημι	完成直陈3单	已经放置了(结果)

分析要点：(1) τέθνηκεν = "他已经死了"——完成体表示状态（他现在处于死的状态），对比拉丁 mortuus est；(2) δέδοικεν = "他害怕"——完成体做现在时义，表示持续的心理状态；(3) τέθεικεν = "他已经制定了"——完成体表示行为已完成且有持续效力。

13.8 练习：完成时构成与翻译

练习一：写出下列动词的完成时

动词	重叠规则	完成时1单	含义
λύω	___	___	___
γράφω	___	___	___
πείθω	___	___	___
λέγω	不规则	___	___
ἄγω	不规则	___	___

练习二：翻译（注意完成体的状态含义）

1. ὁ στρατιώτης τέθνηκεν. → ___
2. αἱ πύλαι κεκλείσθαι δοκοῦσιν. → ___
3. ἡ γυνὴ τοὺς λόγους ἀκήκοεν. → ___

练习三：完成时 vs 不定过去时辨析

动词形式	体	含义	与现在关系
ἔγραψεν	不定过去	___	___
γέγραφεν	完成	___	___
ἔλαβεν	不定过去	___	___
εἴληφεν	完成	___	___