12-不定过去时词干(Aorist)

第 12 课 不定过去时词干(Aorist)

12.1 不定过去体:一次完成

不定过去词干 = 完成体(一次完成) + 过去时(有增强 ἐ-)。

第一不定过去(规则):词干 + -σα-(主动)

单数 复数
1人 ἔλυσα ἐλύσαμεν
2人 ἔλυσας ἐλύσατε
3人 ἔλυσε(ν) ἔλυσαν

拉丁第一变位不定过去 amāvī ≈ 希腊第一不定过去 ἔλυσα——同属完成体标记。

12.2 第二不定过去(不规则)

部分动词的不定过去词干不用 -σα-,而是改变元音(如英语 go/went)。

动词 现在词干 不定过去词干 含义
λαμβάνω λαμβαν- ἔλαβ-
γιγνώσκω γιγνωσκ- ἔγνω- 认识
εὑρίσκω εὑρισκ- εὗρον- 发现
λανθάνω λανθαν- ἔλαθ- 隐藏
τυγχάνω τυγχαν- ἔτυχ- 碰巧
φθάνω φθαν- ἔφθασ- 先到

⚠️ 第二不定过去无 -σα-,直接用人称词尾——与 μι 动词词干结合。

12.3 不定过去中动/被动

单数 复数
1人 ἐλυσάμην ἐλυσάμεθα
2人 ἐλύσω ἐλύσασθε
3人 ἐλύσατο ἐλύσαντο

12.4 不定过去虚拟式与祈愿式

不定过去主动虚拟式 不定过去中动祈愿式
1单 λύσω λυσαίμην
2单 λύσῃς λύσαιο
3单 λύσῃ λύσαιτο
1复 λύσωμεν λυσαίμεθα
2复 λύσητε λύσαισθε
3复 λύσωσι(ν) λύσαιντο

12.5 词汇

信息 中文
ἔρχομαι 不定过去 ἦλθον
βαίνω 不定过去 ἔβην 走(复合)
ἵστημι 不定过去 ἔστησα 站;使站
τίθημι 不定过去 ἔθηκα 放置
δίδωμι 不定过去 ἔδωκα 给予
ἵημι 不定过去 ἧκα 送;放
ἀφίημι 不定过去 ἀφῆκα 释放
προστάττω 不定过去 προσέταξα 命令
βοηθέω 不定过去 ἐβοήθησα 帮助
παρακελεύομαι 不定过去 παρεκελευσάμην 鼓励
κελεύω 不定过去 ἐκέλευσα 命令
πείθω 不定过去 ἔπεισα 说服
ἀπειλέω 不定过去 ἠπείλησα 威胁
ψηφίζω 不定过去 ἐψήφισα 投票
γιγνώσκω 不定过去 ἔγνων 认识
εὑρίσκω 不定过去 εὗρον 发现
γίγνομαι 不定过去 ἐγενόμην 成为
τυγχάνω 不定过去 ἔτυχον 碰巧
λανθάνω 不定过去 ἔλαθον 隐藏
φθάνω 不定过去 ἔφθασα 先到
ἀπολαμβάνω 不定过去 ἀπέλαβον 接收
ἐκλαμβάνω 不定过去 ἐξέλαβον 拿出
ἐμβαίνω 不定过去 ἐνέβην 登上
ἀποβαίνω 不定过去 ἀπέβην 下船
συμβαίνω 不定过去 συνέβη 发生
παραβαίνω 不定过去 παρέβην 违背
ὑπερβαίνω 不定过去 ὑπέρβην 越过
ἀφικνέομαι 不定过去 ἀφικόμην 到达
ἀποφεύγω 不定过去 ἀπέφυγον 逃脱
καταφεύγω 不定过去 κατέφυγον 逃往
συμφεύγω 不定过去 συνέφυγον 一起逃
φεύγω 不定过去 ἔφυγον 逃跑
διώκω 不定过去 ἐδίωξα 追赶
ἐλαύνω 不定过去 ἤλασα 驱赶;行军

12.6 原著带读

Εἰσελθὼν δὲ εἰς τὴν σκηνὴν Κῦρος ἐδεξιώσατο Πίγρητα καὶ τοὺς ἄλλους ἡγεμόνας.

"居鲁士走进帐篷,与皮格列斯及其他将领握手致意。"(Ἀν. 2.4.1)

词形 拆解 说明
εἰσελθών εἰσέρχομαι 不定过去分词主格阳单 "走了进去"——分词=伴随动作
εἰς +宾格 "进入"
τὴν σκηνήν σκηνή 宾格单 "帐篷"
ἐδεξιώσατο δεξιόομαι 不定过去直陈中动 3单 "他握手致意"——中动(=为自己)
Πίγρητα Πίγρης 宾格单 "皮格列斯"
τοὺς ἄλλους ἄλλος 宾复阳 "其他(将领)"
ἡγεμόνας ἡγεμών 宾复 "将领们"

带读二:荷马《伊利亚特》1.1-3(开篇)

Μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος οὐλομένην, ἣ μυρί' Ἀχαιοῖς ἄλγε' ἔθηκε πολλὰς δ' ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν.

词形 词典形 语法 中文
Μῆνιν μῆνις 宾格阴单 愤怒
ἄειδε ἀείδω 不定过去命令2单 歌唱
θεά θεός 呼格阴单 女神啊
Πηληϊάδεω Πηλεύς 属格阳单(荷马体) 珀琉斯之子
οὐλομένην ὄλλυμι 现在分词宾格阴 毁灭性的
ἔθηκε τίθημι 不定过去直陈3单 造成
ἰφθίμους ἴφθιμος 宾格阴复 英勇的
προΐαψεν προϊάπτω 不定过去直陈3单 送入

译文:唱吧,女神,唱佩琉斯之子阿喀琉斯的毁灭性愤怒——它给阿开亚人带来无数痛苦,把许多英勇灵魂投入冥府。

语法要点:(1) ἄειδε = 不定过去命令式——史诗开头命令女神歌唱;(2) οὐλομένην = 现在分词做定语修饰 μῆνιν——"毁灭性的";(3) 荷马体属格 -εω(Πηληϊάδεω)代替古典 -ου——方言差异。

12.7 不定过去时:希腊与拉丁"过去完成体"对照

【拉丁对照】希腊不定过去时(Aorist)的功能 ≈ 拉丁完成时(Perfectum)的"叙事"功能:两者都表示过去发生的一次性动作。但形式来源完全不同:

希腊不定过去 拉丁完成时 说明
第一类型 ἔλυσα(词干+σα) amāvī(词干+v) 规则标记
第二类型 ἔλαβον(元音变化) 缩写完成(如 sēvī) 不规则
第三类型 dīxī(词根本身变化) 拉丁特有
被动 ἐλύθην amātus sum 分词+系动词

⚠️ 致命陷阱:拉丁学习者容易将"不定过去"等同于"过去未完成"——因为都表过去。区别在于:不定过去=完成体(一次性完成),未完成=未完成体(持续/反复)。汉语译文须注意"做了"vs"正在做"的区分。

第一不定过去 vs 第二不定过去:识别方法

判断条件 第一不定过去(-σα) 第二不定过去(无-σα)
看词干末尾 有 -σα- 无 -σα-
元音变化 词干元音不变 词干元音改变
与拉丁类比 ≈ 第一变位 amāvī ≈ 第三变位缩写型
典型动词 λύω → ἔλυσα λαμβάνω → ἔλαβον

12.8 教学示例:不定过去体的叙事功能

教学示例(构造教学用例):

ἐπεὶ ὁ στρατηγὸς ἐκελεύσεν, οἱ στρατιῶται τὰ ὅπλα ἔλαβον καὶ τὸν ποταμὸν διέβησαν.

"将军一下命令,士兵们就拿起武器渡过了河。"

词形 词典形 语法 中文
ἐκελεύσεν κελεύω 不定过去直陈3单 下了命令
στρατιῶται στρατιώτης 主格复 士兵们
ὅπλα ὅπλον 宾格中复 武器
ἔλαβον λαμβάνω 不定过去直陈3复 拿起了(第二不定过去)
ποταμόν ποταμός 宾格阳单
διέβησαν διαβαίνω 不定过去直陈3复 渡过了(第二不定过去)

分析要点:(1) 三个不定过去动词(ἐκελεύσεν/ἔλαβον/διέβησαν)串联——叙事性地描述一连串"已完成"的动作;(2) ἔλαβον 和 διέβησαν 是第二不定过去(无-σα-)——注意词干元音变化;(3) 整段使用不定过去体叙述过去事件——如同拉丁完成时叙事。

12.9 练习:不定过去识别与变位

练习一:第一还是第二不定过去?

动词形式 词典形 类型 词干来源
ἔλυσα λύω ___ ___
ἔλαβον λαμβάνω ___ ___
ἐκέλευσα κελεύω ___ ___
ἔγνων γιγνώσκω ___ ___
ἔφυγον φεύγω ___ ___
ἔδειξα δείκνυμι ___ ___

练习二:翻译(注意体的区分)

  1. ἐκεῖνος τοὺς πολεμίους ἔφυγεν. → ___
  2. οὗτος τοὺς φίλους ἐφίλει. → ___

比较:第1句和第2句的动词体有何不同?为什么用不同的时态?

练习三:写出 λύω 不定过去主动直陈式完整变位

单数 复数
直陈式 ___ / ___ / ___ ___ / ___ / ___
虚拟式 ___ / ___ / ___ ___ / ___ / ___
祈愿式 ___ / ___ / ___ ___ / ___ / ___
posted @ 2026-09-04 18:39  IcarusLee  阅读(5)  评论(0)    收藏  举报