04-第一变格法
第 4 课 第一变格法(阴性为主)
4.1 第一变格法(ἡ κλῆσις ἡ πρώτη)
第一变格法词干以 -ā/ē 结尾,绝大部分是阴性。
阿提卡阴性型(最常见):以 -η 结尾
| 格 | 单数 | 复数 |
|---|---|---|
| 主格 | -η | -αι |
| 属格 | -ης | -ῶν(ιων→ι缩约) |
| 与格 | -ῃ | -αις |
| 宾格 | -ην | -ας |
示范词:ἡ τιμή(荣誉)
| 单 | 复 | |
|---|---|---|
| 主格 | ἡ τιμή | αἱ τιμαί |
| 属格 | τῆς τιμῆς | τῶν τιμῶν |
| 与格 | τῇ τιμῇ | ταῖς τιμαῖς |
| 宾格 | τὴν τιμήν | τὰς τιμάς |
阿提卡 -α 型(少量保留 α)
以 -α 结尾(词干元音前是 α/ε/ι 时保留 α,不用 η):
| 格 | 单(ἡ μοῖρα "命运") | 复 |
|---|---|---|
| 主格 | ἡ μοῖρα | αἱ μοῖραι |
| 属格 | τῆς μοίρας | τῶν μοιρῶν |
| 与格 | τῇ μοίρᾳ | ταῖς μοίραις |
| 宾格 | τὴν μοῖραν | τὰς μοίρας |
判断 -η 还是 -α:词干元音前字母是 α/ε/ι → -α;其他字母 → -η。阿提卡硬规则,无例外。
第一变格法阳性型(极少数)
| 格 | ὁ μηχανής(工程师) |
|---|---|
| 主格 | ὁ μηχανής |
| 属格 | τοῦ μηχανοῦ(-ου而非 -ης!) |
| 与格 | τῷ μηχανῷ |
| 宾格 | τὸν μηχανήν |
【拉丁对照】拉丁第一变格法(-a/-ae)几乎全是阴性;希腊同。属格 -ης/ας ≈ 拉丁 -ae,与格 -ῃ/ᾳ ≈ 拉丁 -ae——结构同源,只是元音换了皮肤。
4.2 名词+冠词的完整分析流程
- 看冠词:定位格与数
- 看名词词尾:对照变格法表确认
- 确定性
- 查词汇意义
- 看与前后词的关系(介词/动词支配?形容词一致?)
4.3 词汇
| 词 | 信息 | 中文 |
|---|---|---|
| χώρα | -ας, ἡ | 土地;国家 |
| μοῖρα | -ας, ἡ | 命运;份额 |
| θύρα | -ας, ἡ | 门 |
| κεφαλή | -ῆς, ἡ | 头 |
| ψυχή | -ῆς, ἡ | 灵魂;生命 |
| σκηνή | -ῆς, ἡ | 帐篷 |
| μηχανή | -ῆς, ἡ | 机器;攻城器械 |
| γραφή | -ῆς, ἡ | 书写;文字 |
| φυγή | -ῆς, ἡ | 逃跑 |
| φορά | -ᾶς, ἡ | 搬运;洪流 |
| στοά | -ᾶς, ἡ | 柱廊 |
| τροφή | -ῆς, ἡ | 食物;营养 |
| πρόφασις | -εως, ἡ | 借口;理由 |
| αἰτία | -ας, ἡ | 原因;指控 |
| ἀρχή | -ῆς, ἡ | 开始;统治权 |
| βασιλεία | -ας, ἡ | 王权;王国 |
| ἐλπίς | -ίδος, ἡ | 希望 |
| ἐπιθυμία | -ας, ἡ | 欲望 |
| στρατεία | -ας, ἡ | 远征 |
| μάχη | -ης, ἡ | 战斗 |
| νίκη | -ης, ἡ | 胜利 |
| ἧττα | -ης, ἡ | 失败 |
| τροπή | -ῆς, ἡ | 溃败;转变 |
| πορεία | -ας, ἡ | 行军;旅程 |
| παρασκευή | -ῆς, ἡ | 准备 |
| βουλή | -ῆς, ἡ | 建议;议会 |
| γνώμη | -ης, ἡ | 意见;判断 |
| ψήφισμα | -ατος, τό | 法令 |
| θυσία | -ας, ἡ | 祭祀 |
| εὐφροσύνη | -ης, ἡ | 欢乐 |
| λύπη | -ης, ἡ | 痛苦 |
| μνήμη | -ης, ἡ | 记忆 |
| τιμωρία | -ας, ἡ | 惩罚 |
| ἀνάγκη | -ης, ἡ | 必要;必然 |
| σωτηρία | -ας, ἡ | 安全;拯救 |
| βλάβη | -ης, ἡ | 伤害 |
| τιμή | -ῆς, ἡ | 荣誉 |
| φιλία | -ας, ἡ | 友谊 |
| δικαιοσύνη | -ης, ἡ | 正义 |
| σοφία | -ας, ἡ | 智慧 |
| ἀρετή | -ῆς, ἡ | 美德;卓越 |
| ἀλήθεια | -ας, ἡ | 真理 |
| παιδεία | -ας, ἡ | 教育 |
4.4 原著带读
Ἐπεὶ δὲ ἠσθένει Δαρεῖος καὶ ὑπώπτευε τελευτὴν τοῦ βίου, ἐβούλετο τὼ παῖδε ἀμφοτέρω παρεῖναι.
"大流士病了,怀疑自己即将去世,他希望两个儿子都在身边。"(Ἀν. 1.1.2)
| 词形 | 拆解 | 说明 |
|---|---|---|
| ἐπεί | 连词 | "当...时;因为" |
| δέ | 连词 | "而/于是" |
| ἠσθένει | ἀσθενέω 未完成直陈 3单 | "他病了"——增强前缀 ἠ- |
| ὑπώπτευε | ὑποπτεύω 未完成直陈 3单 | "他怀疑"——增强 ὑπώπτ- |
| τελευτήν | τελευτή 宾格单 | "死亡;终结" |
| τοῦ βίου | βίος 属格单 | "生命"——属格=关于 |
| ἐβούλετο | βούλομαι 未完成直陈 3单 | "他希望"——中动形式 |
| τὼ παῖδε | τώ+παῖδε 双数 | "这两个孩子"——双数,拉丁无此范畴 |
| ἀμφοτέρω | 双数代词属/与格 | "两个都" |
| παρεῖναι | πάρειμι 不定式 | "在场"——不定式=命令的内容 |
4.5 第一变格法变格填空练习
练习A:用提示词完成变格表
| 格 | ἡ μοῖρα "命运"(α型) | ἡ τιμή "荣誉"(η型) | ἡ ψυχή "灵魂"(η型) |
|---|---|---|---|
| 主单 | ἡ μοῖρα | ἡ τιμή | ἡ ψυχή |
| 属单 | τῆς μοίρας | τῆς τιμῆς | τῆς ψυχῆς |
| 与单 | τῇ μοίρᾳ | τῇ τιμῇ | τῇ ψυχῇ |
| 宾单 | τὴν μοῖραν | τὴν τιμήν | τὴν ψυχήν |
| 主复 | αἱ μοῖραι | αἱ τιμαί | αἱ ψυχαί |
| 属复 | τῶν μοιρῶν | τῶν τιμῶν | τῶν ψυχῶν |
| 与复 | ταῖς μοίραις | ταῖς τιμαῖς | ταῖς ψυχαῖς |
| 宾复 | τὰς μοίρας | τὰς τιμάς | τὰς ψυχάς |
要点:η型和α型在复数形式上完全相同——区别只在单数(η vs. α)。判断标准:词干元音前是 α/ε/ι → 用α型,否则用η型。
练习B:第一变格法 vs. 拉丁第一变格法对比
| 希腊语 ἡ τιμή (η型) | 拉丁语 laura (第一变格) | 对应关系 | |
|---|---|---|---|
| 主格单 | -η | -a | 同源(元音不同) |
| 属格单 | -ης | -ae | ≈ 同源 |
| 与格单 | -ῃ | -ae | ≈ 同源 |
| 宾格单 | -ην | -am | ≈ 同源 |
| 主格复 | -αι | -ae | ≈ 同源 |
| 属格复 | -ῶν | -ārum | 远距离同源 |
| 与格复 | -αις | -īs | 远距离同源 |
| 宾格复 | -ας | -ās | ≈ 同源 |
【拉丁对照】希腊第一变格法与拉丁第一变格法是直系亲属——所有格位功能一一对应。区别在于:(1)希腊阴性分η/α两型,拉丁只有一型(-a);(2)希腊属格复是 -ῶν(缩约),拉丁是 -ārum——后者更长。
练习C:快速判断变格法
给出属格单数,判断是第几变格法:
| 词 | 属格单 | 变格法 | 判断依据 |
|---|---|---|---|
| τιμή | τιμῆς | 第一(η型) | -ης 尾 |
| μοῖρα | μοίρας | 第一(α型) | -ας 尾 |
| λόγος | λόγου | 第二 | -ου 尾 |
| σῶμα | σώματος | 第三 | -ος 尾(辅音干) |
| πόλις | πόλεως | 第三(σ干) | -εως 尾 |
| τεῖχος | τείχους | 第三(缩约干) | -ους 尾 |
4.6 教学示例:第一变格法综合运用
教学示例 1:形容词与名词的一致
ἡ μεγάλη τιμὴ τῇ σοφῇ γυναικὶ δίδοται.
| 词形 | 拆解 | 语法 | 中文 |
|---|---|---|---|
| ἡ | ὁ | 主格阴单 | (定冠词) |
| μεγάλη | μέγας | 主格阴单(第一变格) | 大的 |
| τιμή | τιμή | 主格阴单(第一变格η型) | 荣誉 |
| τῇ | ὁ | 与格阴单 | (定冠词) |
| σοφῇ | σοφός | 与格阴单 | 智慧的 |
| γυναικί | γυνή | 与格阴单(第三变格) | 女人 |
| δίδοται | δίδωμι | 现在被动直陈3单 | 被给予 |
译文:大的荣誉被给予那个智慧的女人。
教学要点:(1) ἡ μεγάλη τιμή = 冠词+形容词+名词——三者全部在阴性·主格·单数上一致;(2) τῇ σοφῇ γυναικί = 冠词+形容词+名词——全部在阴性·与格·单数上一致;(3) 注意 γυνή 是第三变格法(-νή尾),但 ἡ 和 σοφῇ 是第一变格法——不同变格法的词可以完美一致。
教学示例 2:属格的多种用法
τιμὴ ἀρετῆς παρὰ θεῶν δίδοται.
| 词形 | 拆解 | 语法 | 中文 |
|---|---|---|---|
| τιμή | τιμή | 主格阴单 | 荣誉 |
| ἀρετῆς | ἀρετή | 属格阴单(第一变格) | 美德的 |
| παρά | 介词 | +属格 | 从 |
| θεῶν | θεός | 属格复(第二变格) | 诸神 |
| δίδοται | δίδωμι | 现在被动直陈3单 | 被给予 |
译文:荣誉因美德而从诸神那里被赐予。
教学要点:(1) τιμὴ ἀρετῆς = "因美德而得的荣誉"——属格表原因/来源;(2) παρὰ θεῶν = 介词+属格 = "从诸神那里"——παρά 支配属格时表来源;(3) 注意 θεῶν 的 -ῶν 是第二变格属格复(-ο+ων→-ων 缩约)。
教学示例 3:介词短语修饰名词
ἡ ἐν τῇ ἀγορᾷ σκηνὴ μεγάλη ἐστίν.
| 词形 | 拆解 | 语法 | 中文 |
|---|---|---|---|
| ἡ | ὁ | 主格阴单 | (定冠词) |
| ἐν | 介词 | +与格 | 在…里面 |
| τῇ | ὁ | 与格阴单 | (定冠词) |
| ἀγορᾷ | ἀγορά | 与格阴单(第一变格α型) | 集市 |
| σκηνή | σκηνή | 主格阴单(第一变格η型) | 帐篷 |
| μεγάλη | μέγας | 主格阴单 | 大的 |
| ἐστίν | εἰμί | 现在直陈3单 | 是 |
译文:在集市里的那个帐篷是大的。
教学要点:(1) ἐν τῇ ἀγορᾷ 作为介词短语修饰 σκηνή——"在集市里的帐篷";(2) 注意 ἀγορά 是α型(词干α前有 α/ε/ι 之规则),σκηνή 是η型——同一个变格法内两种阴性并存;(3) 两个第一变格阴性词(σκηνή 和 ἀγορά)的与格形式分别是 -ῃ 和 -ᾳ——η型加 iota subscript,α型也加 iota subscript。
教学示例 4:第一变格法阳性型
ὁ μηχανής τὴν μηχανὴν φέρει.
| 词形 | 拆解 | 语法 | 中文 |
|---|---|---|---|
| ὁ | ὁ | 主格阳单 | (定冠词) |
| μηχανής | μηχανής | 主格阳单(第一变格阳性) | 工程师 |
| τήν | ὁ | 宾格阴单 | (定冠词) |
| μηχανήν | μηχανή | 宾格阴单(第一变格η型) | 机器 |
| φέρει | φέρω | 现在直陈3单 | 携带 |
译文:工程师携带机器。
教学要点:(1) μηχανής(人,阳性)和 μηχανή(物,阴性)来自同一词根——希腊语常见"同一词根,不同性=不同义";(2) μηχανής 的属格是 μηχανοῦ(-ου 而非 -ης!)——这是第一变格阳性型的特殊标志,必须牢记;(3) 拉丁比较:faber(工程师) vs. fabrica(机器)——拉丁用不同词,希腊用同词根的不同性。

浙公网安备 33010602011771号